Boek 5 Artikel 46 (5:46 BW)

Een grens die niemand kan zien, levert vroeg of laat een conflict op. Daarom geeft dit artikel elke eigenaar het recht om van de eigenaar van het aangrenzende erf te vorderen dat er op de grens behoorlijk waarneembare afpalingstekens worden geplaatst, of dat bestaande tekens worden vernieuwd. Dat kan op elk moment. De wet verdeelt de kosten over beide eigenaars: ieder draagt de helft.

Op elk moment

De wet zegt uitdrukkelijk dat de vordering te allen tijde kan worden ingesteld. U hoeft dus geen aanleiding af te wachten en u hoeft niet aan te tonen dat er al ruzie is. Ook als de grens al decennia niet is gemarkeerd, kunt u alsnog vragen om afpaling. De buurman kan niet volstaan met de opmerking dat het altijd goed is gegaan; meewerken is een verplichting.

• Behoorlijk waarneembaar — de tekens moeten zichtbaar en herkenbaar zijn, niet weggestopt.
• Plaatsen of vernieuwen — ook verdwenen of onduidelijk geworden markering valt eronder.

- Kosten voor gelijke delen — beide eigenaars betalen de helft, ongeacht wie het initiatief nam.

Hoe het in de praktijk gaat

Meestal wordt het Kadaster ingeschakeld om de grens uit te zetten op basis van de registratie. De landmeter plaatst dan markeringen op de erfgrens, en van die uitzetting wordt een stuk opgemaakt. Weigert de buurman mee te werken of de helft van de kosten te dragen, dan kunt u de rechter vragen hem daartoe te veroordelen. Weeg daarbij af wat een procedure kost tegenover de kosten van de afpaling zelf.

Als de ligging van de grens zelf in discussie is

Afpalingstekens markeren een grens; zij stellen niet vast waar die grens ligt. Lopen de meningen daarover uiteen, dan biedt artikel 5:47 BW een eigen route: de vordering tot vaststelling van de grens door de rechter. Het komt voor dat die vraag pas opkomt wanneer de landmeter de grens uitzet en een van beide buren de uitkomst niet herkent.

Een voorbeeld. U wilt een schutting plaatsen, maar de grenspalen zijn bij een eerdere verbouwing verdwenen. U vraagt uw buurman schriftelijk mee te werken aan een nieuwe afpaling en stelt voor het Kadaster in te schakelen, met de kosten samen te delen. Weigert hij zonder reden, dan kunt u de vordering uit dit artikel instellen. Blijkt bij de uitzetting dat u het over de ligging van de grens fundamenteel oneens bent, dan verschuift de zaak naar een grensbepaling door de rechter.

In de praktijk

Regel afpaling bij voorkeur vóór u gaat bouwen, planten of graven, niet erna. Vraag de meting samen aan, zodat u beiden aan de uitkomst gebonden bent en niemand achteraf kan zeggen dat hij er niet bij was. Bewaar het meetstuk bij uw eigendomspapieren en geef het door aan een koper; de volgende eigenaars voorkomen daarmee precies de discussie waar u nu doorheen bent gegaan.