Boek 5 Artikel 35 (5:35 BW)

Duinen groeien en verdwijnen. Dit artikel bepaalt wie eigenaar wordt of blijft als dat gebeurt. Vormt zich nieuw duin op het strand en groeit dat zo vast aan het duin daarachter dat beide niet meer van elkaar te onderscheiden zijn, dan behoort het nieuwe duin toe aan de eigenaar van het aangrenzende duin. Omgekeerd verliest die eigenaar de grond die door afneming van het duin onderdeel van het strand wordt. Buiten deze twee gevallen verandert er niets aan de eigendom.

Aangroei tot één geheel

De voorwaarde is streng: de duinen moeten werkelijk één geheel zijn geworden, zodanig dat zij niet meer van elkaar te onderscheiden zijn. Een los duintje dat op het strand ontstaat en daar apart blijft liggen, valt er dus niet onder; dat blijft strand met de daarbij horende eigendomsvraag. Pas als het nieuwe zand met het bestaande duin is versmolten, verschuift de eigendom mee. Dat is dezelfde gedachte als bij aanwas langs het water: de natuur verlegt de grens.

Afneming werkt de andere kant op

De regel is niet eenzijdig. Neemt het duin af en wordt de vrijgekomen grond onderdeel van het strand, dan verliest de duineigenaar die grond. Wie profiteert van aangroei, draagt ook het risico van afslag. Voor percelen aan de kust betekent dit dat de omvang van het eigendom kan schommelen met de wind en de zee, zolang de grens niet is vastgelegd.

• Aangroei — nieuw duin dat één geheel wordt met het bestaande duin, wordt van de duineigenaar.
• Afneming — duin dat strand wordt, gaat voor de duineigenaar verloren.

- Overige gevallen — uitbreiding of afneming van een duin verandert de eigendom niet.

De grens vastleggen

Ook hier bestaat de mogelijkheid om de beweging te stoppen. Is de grens tussen strand en duin vastgesteld, hetzij door de eigenaars van strand en duin samen, hetzij door de rechter op vordering van de een tegen de ander, dan brengen verdere uitbreiding of afneming geen wijziging meer in de eigendom. De regels voor die vaststelling zijn dezelfde als bij de oevergrens: de artikelen 5:30, 5:31 en 5:32 BW zijn van overeenkomstige toepassing, met de notariële akte en de inschrijving in de openbare registers als kern.

Een voorbeeld. Voor een particulier duinperceel stuift jarenlang zand op dat uiteindelijk volledig met het bestaande duin versmelt. Die aangroei komt de duineigenaar toe. Slaat een reeks stormen het duin daarna weer af, zodat het gebied strand wordt, dan is hij die grond kwijt: zij valt toe aan de eigenaar van het strand, en dat is in de regel de Staat. Wil hij die pendelbeweging beëindigen, dan zal hij de grens moeten laten vastleggen.

In de praktijk

Voor eigenaren van duingrond is het verstandig de situatie periodiek te laten vastleggen en te weten of er ooit een grens is vastgesteld. Houd er daarnaast rekening mee dat eigendom en gebruik twee verschillende dingen zijn: op duinen rusten vrijwel altijd publiekrechtelijke beperkingen voor waterveiligheid en natuurbescherming, en die gelden ongeacht wie eigenaar is.