Boek 5 Artikel 145 (5:145 BW)

Een bevel van de kantonrechter om de akte van splitsing te wijzigen of de splitsing op te heffen moet ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. Dit artikel bepaalt dat de appartementseigenaars daartoe verplicht zijn zodra de beschikking in kracht van gewijsde is gegaan, dus zodra er geen gewoon rechtsmiddel meer tegen openstaat. De toestemmingen die voor een gewone wijziging of opheffing nodig zijn, zijn in dat geval niet meer vereist.

Pas na kracht van gewijsde

Zolang hoger beroep of een ander gewoon rechtsmiddel mogelijk is, hoeft niemand iets te doen. Dat voorkomt dat een notariële akte wordt gepasseerd die later op losse schroeven komt te staan. Is de beschikking onherroepelijk, dan slaat de verplichting om: de eigenaars moeten meewerken aan de akte die het bevel uitvoert, en die akte moet vervolgens worden ingeschreven in de openbare registers.

Geen extra toestemmingen meer nodig

Normaal vraagt een wijziging of opheffing de medewerking van alle appartementseigenaars en de toestemming van beperkt gerechtigden, beslagleggers en de grondeigenaar. Na een rechterlijk bevel vervalt alleen die toestemming. Het eerste lid noemt de toestemmingen uit artikel 5:139 leden 1 en 3 en artikel 5:143 lid 2 met zoveel woorden en verklaart ze in dit geval niet vereist. Wie anders zijn toestemming had moeten geven, kan de uitvoering van een onherroepelijk bevel dus niet meer tegenhouden door die te weigeren. De eigenaars zelf moeten juist wel meewerken aan de akte: het eerste lid maakt daar een verplichting van, en wie zich daaraan onttrekt kan worden vervangen door een vertegenwoordiger die de kantonrechter aanwijst.

• De rechter beslist, na iedereen te hebben gehoord.
• Daarna is meewerken een plicht, geen keuze meer.

- De notaris kan passeren zonder toestemming van derden, maar wel met de medewerking van de eigenaars.

Wie tekent als iemand niet meewerkt

Blijft een eigenaar toch weg of weigert hij te tekenen, dan kan de kantonrechter met toepassing van artikel 3:300 BW een vertegenwoordiger aanwijzen die namens hem handelt. Dit artikel regelt het praktische staartje daarvan: de rechter stelt het salaris van die vertegenwoordiger vast, op verzoek van de meest gerede partij of uit eigen beweging, en dat salaris komt ten laste van degene die wordt vertegenwoordigd. Wie dwarsligt, betaalt dus zelf de rekening van de oplossing.

Een voorbeeld. Na een uitspraak waarin de opheffing van een splitsing is bevolen, willen vijf van de zes eigenaars naar de notaris. De zesde reageert nergens meer op. Zodra de beschikking onherroepelijk is, kan de rechter een vertegenwoordiger aanwijzen die namens hem meetekent. Diens salaris wordt vastgesteld en komt voor rekening van de eigenaar die niet meewerkte; de akte kan daarna worden ingeschreven.

In de praktijk

Voor eigenaars: wacht met uitvoeren tot de beschikking onherroepelijk is, maar treuzel daarna niet, want de verplichting is hard en de kosten van vertraging komen bij de weigeraar terecht. Voor het bestuur: houd de datum van de beschikking en het verstrijken van de beroepstermijn nauwkeurig bij. Voor de notaris: de beschikking vervangt de anders vereiste toestemmingen, wat de uitvoering aanzienlijk vereenvoudigt.