Boek 5 Artikel 45 (5:45 BW)

Appels, peren en noten die van een boom op het erf van de buren vallen, zijn van de buren. Preciezer: zij komen toe aan degene die recht heeft op de vruchten van dat naburige erf. Dat kan de eigenaar zijn, maar ook een pachter, erfpachter of vruchtgebruiker. De eigenaar van de boom heeft er niets meer over te zeggen zodra de vrucht aan de andere kant van de grens op de grond ligt.

Vallen is beslissend

Het gaat om vruchten die vállen. Zolang zij aan de tak hangen, zijn zij onderdeel van de boom en horen zij toe aan de eigenaar van de boom, dus aan wie de grond heeft waarop de boom staat, ook als de tak boven de tuin van de buurman hangt. Valt de appel vanzelf naar beneden op zijn gazon, dan is die appel van hem.

Wie recht heeft op de vruchten

De wet wijst niet zonder meer de eigenaar van het naburige erf aan, maar degene aan wie de vruchten van dat erf toekomen. Is het erf verpacht, dan is dat de pachter. Rust er een vruchtgebruik op, dan de vruchtgebruiker. Dat sluit aan bij de algemene regel dat wie een genotsrecht heeft, eigenaar wordt van de vruchten bij afscheiding.

• Hangend aan de tak — van de eigenaar van de boom.
• Gevallen op het naburige erf — van wie recht heeft op de vruchten van dat erf.

- Opruimen — wie het fruit krijgt, draait ook op voor de rommel die het maakt.

De keerzijde: overlast

Valfruit trekt wespen aan, maakt terrassen glad en moet worden opgeruimd, en dat is voor rekening van degene op wiens erf het valt. De eigenaar van de boom is niet verplicht het weg te halen, want het is zijn fruit niet meer. Wordt de overlast structureel en ernstig, dan komen de gewone burenrechtelijke wegen in beeld: het snoeien van overhangende takken volgens artikel 5:44 BW, of bij ernstige hinder een beroep op de hinderbepaling van artikel 5:37 BW.

Een voorbeeld. Een oude appelboom staat op het erf van uw buurman, met takken die over uw tuin hangen. De appels die op uw gras vallen zijn van u en u mag ze verwerken of weggeven. Vindt u de rotte appels een plaag, dan kunt u de buurman vragen te snoeien; blijft dat uit, dan geeft artikel 5:44 BW de regels voor het zelf wegsnijden van het overhangende deel na aanmaning.

In de praktijk

Een afspraak kan helpen, bijvoorbeeld dat de buurman komt oogsten en in ruil daarvoor het valfruit opruimt. Zulke afspraken binden de volgende bewoner niet; schriftelijke vastlegging maakt wel duidelijk wat is afgesproken.