Boek 5 Artikel 75 (5:75 BW)

Wie een recht van weg of een ander recht op andermans grond heeft, moet daar soms iets aanleggen: een verharding, een duiker, een hek. Artikel 5:75 BW regelt wat de eigenaar van het heersende erf op het dienende erf mag doen, wie dat betaalt, wie het onderhoudt en wat er met het aangebrachte gebeurt.

Wat u mag doen en aanbrengen

De eigenaar van het heersende erf mag op eigen kosten op het dienende erf alles doen wat voor de uitoefening noodzakelijk is. Hij mag daar, opnieuw op eigen kosten, ook gebouwen, werken en beplantingen aanbrengen die daarvoor nodig zijn. Het sleutelwoord is noodzakelijk: het gaat om wat het recht bruikbaar maakt, niet om wat prettig of mooi zou zijn.

Dat de kosten voor hem zijn, is de tegenhanger van zijn bevoegdheid. De eigenaar van het dienende erf hoeft niet te investeren in een recht waar hij zelf geen voordeel van heeft, tenzij de akte hem zo'n verplichting oplegt.

Onderhoud en wegnemen

Wat hij heeft aangebracht, moet hij onderhouden voor zover dat in het belang van het dienende erf nodig is. Een verzakte duiker die het land van de ander laat onderlopen, moet dus worden hersteld. Hij mag het aangebrachte ook weer weghalen, mits hij het erf in de oude toestand terugbrengt: geen puin, geen gaten, geen restanten van een fundering.

Het vierde lid trekt de streep aan de andere kant. De eigenaar van het dienende erf heeft geen gebruiksrecht van wat de ander daar rechtmatig heeft aangebracht. Hij kan de aangelegde verharding dus niet zonder meer als eigen oprit in gebruik nemen, ook al ligt zij op zijn grond.

Afwijken in de akte en samenloop met mandeligheid

Van deze regels kan in de akte van vestiging worden afgeweken. Partijen kunnen dus afspreken dat de eigenaar van het dienende erf meebetaalt, dat hij het onderhoud doet of dat hij het aangelegde wel mag gebruiken. Wie een akte leest, kijkt dus eerst of daarover iets is geregeld.

Is de zaak mandelig, dan gelden in plaats van de regels over onderhoud en over het ontbreken van gebruiksrecht de regels die uit die mandeligheid volgen. Dat is ook logisch: een mandelige zaak is van de betrokken eigenaars samen, en dan hoort het onderhoud bij hen samen en heeft ieder van hen juist wél het gebruik.

Een voorbeeld. Een achterliggend perceel heeft een recht van weg over de oprit van de buurman. De eigenaar van dat perceel laat op eigen kosten klinkers leggen en een duiker over de sloot aanbrengen. Zakt de duiker later weg en loopt het erf van de buurman daardoor onder, dan moet hij die herstellen. Doet hij afstand van zijn recht, dan mag hij de klinkers weghalen, mits hij de grond netjes achterlaat.

In de praktijk

Overleg vooraf over wat u aanlegt en hoe, en leg de afspraken vast; u werkt op andermans grond en de eigenaar daarvan heeft er belang bij te weten wat er komt. Houd rekening met de eis dat de uitoefening zo min mogelijk bezwarend moet zijn: aanleggen mag, maar niet royaler dan nodig. Bent u eigenaar van het dienende erf, ga er dan niet van uit dat een aangelegde verharding ook van u is om te gebruiken; dat is zij niet, tenzij de akte iets anders bepaalt.