Boek 5 Artikel 64 (5:64 BW)

Artikel 5:64 BW verbindt aan mandeligheid een plicht die over en weer werkt: iedere mede-eigenaar moet de andere mede-eigenaars toegang geven tot de mandelige zaak.

Waarom deze plicht bestaat

De toegangsplicht hangt samen met wat de wet verder van mede-eigenaars vraagt. Volgens artikel 5:65 BW moeten de mede-eigenaars de zaak samen onderhouden, reinigen en zo nodig vernieuwen, en dat kan alleen als zij er allemaal bij kunnen. Hetzelfde geldt voor de bevoegdheden die de wet hun verderop geeft, zoals het aanbouwen tegen een mandelige scheidsmuur of het aanleggen van een goot daarop. De toegangsplicht maakt het mogelijk die rechten en plichten ook daadwerkelijk uit te oefenen, en zij hangt niet af van de goede wil van de buurman.

De plicht rust op iedere mede-eigenaar, over en weer. Wie zelf toegang vraagt, moet die ook geven wanneer de ander hem nodig heeft. Zij is bovendien verbonden aan de mandeligheid zelf: wie een van de erven verkrijgt, wordt mede-eigenaar en neemt daarmee ook deze plicht op zich.

Hoe ver de toegang gaat

De toegang is er voor de mandelige zaak en voor niets anders. U mag het erf van de ander betreden voor zover dat nodig is om bij de gedeelde muur, het gedeelde hek of het gedeelde pad te komen en daar te doen wat gedaan moet worden. Een algemeen recht om in de tuin van de buurman rond te lopen levert dit artikel niet op.

Redelijk gebruik hoort erbij: kondig uw komst aan, kies een tijdstip dat de ander schikt, beperk de overlast en herstel wat u beschadigt. Wie een steiger tegen een mandelige muur zet en het gazon vernielt, kan zich niet achter dit artikel verschuilen; die schade blijft voor zijn rekening.

Verschil met de gedoogplicht bij werkzaamheden

Verwar deze regel niet met artikel 5:56 BW, dat gaat over tijdelijk gebruik van andermans onroerende zaak voor werk aan uw eigen zaak. Daar moet de nabuur iets dulden wat voor uw eigendom nodig is. Hier gaat het om een zaak die van u beiden is; de toegang volgt uit het gedeelde eigendom zelf en niet uit de noodzaak van werk aan uw eigen zaak.

Een voorbeeld. Twee tuinen worden gescheiden door een mandelige heg. Aan de kant van de buurman is de heg zo ver doorgeschoten dat hij moet worden teruggesnoeid, maar de buurman is weg en de poort zit op slot. De eigenaar mag na terugkomst toegang verlangen om het werk te doen; hij mag niet zomaar over het hek klimmen en er zelf aan beginnen. Blijft de buurman weigeren, dan kan de rechter de toegang opleggen.

In de praktijk

Maak van de toegang een afspraak in plaats van een discussie: spreek af wie waarschuwt, hoeveel dagen van tevoren en wie een sleutel heeft. Blijft de ander weigeren, dan kunt u nakoming vorderen; bij spoed, zoals een muur die dreigt te bezwijken, biedt een kort geding uitkomst. Houd bij een geschil voor ogen dat u de toegang alleen kunt vragen voor de mandelige zaak zelf, en dat u de kosten van het werk in beginsel met de andere mede-eigenaars deelt.