Boek 5 Artikel 48 (5:48 BW)

Deze bepaling bestaat uit één zin: de eigenaar van een erf mag dat afsluiten. Een eigenaar hoeft niet te dulden dat anderen zijn grond op lopen, en hij mag dat feitelijk onmogelijk maken met een hek, een muur, een sloot of een andere afscheiding. Of en wanneer hij dat doet, is zijn eigen beslissing: de wet verplicht niet tot afsluiten en stelt er ook geen voorwaarden aan, behalve dat de rechten van anderen op het erf blijven bestaan.

Wat afsluiten betekent

Afsluiten mag met elk middel dat daarvoor geschikt is: een hek, een dichte schutting, een muur, een greppel of een haag. De keuze is aan de eigenaar. Dat neemt niet weg dat voor de uitvoering andere regels kunnen gelden: voor een schutting of muur van een bepaalde hoogte kan een omgevingsvergunning nodig zijn, en een gemeente kan eisen stellen aan de wijze en hoogte van afscheidingen waar de wet daarvoor ruimte laat, zoals in artikel 5:49 BW.

Wie wel toegang houdt

De bevoegdheid om af te sluiten staat niet boven de rechten die anderen op het erf hebben. Daarbij kan het gaan om zakelijke rechten, zoals een erfdienstbaarheid of een opstalrecht voor leidingen, maar ook om afspraken uit een overeenkomst, zoals de huur van een deel van het terrein, en om wettelijke regels die een ander toegang geven. Wie afsluit, moet er dus voor zorgen dat die personen hun recht kunnen blijven uitoefenen.

• Vrij in de keuze — hek, muur, schutting, haag of greppel; voorschriften over hoogte, materiaal of vergunning raken alleen de uitvoering.
• Eigen beslissing — de eigenaar bepaalt of en wanneer hij afsluit.

- Geen rechten schenden — wie een recht op toegang heeft, behoudt dat.

Wat afsluiten oplevert

Een afgesloten erf verandert de rechtspositie. Artikel 5:22 BW, dat onder voorwaarden het betreden van een erf toestaat, gaat alleen over onafgesloten erven; wie over een hek of muur klimt, kan zich daar dus niet op beroepen. Ook maakt afsluiting duidelijk waar uw grond ophoudt. Over de kosten van de afscheiding zegt dit artikel niets. Wel blijft de afscheiding een zaak die in goede staat moet zijn: een omvallende schutting of een gevaarlijk hek kan tot aansprakelijkheid leiden.

Een voorbeeld. U bezit een bedrijfsterrein waarop een van de loodsen is verhuurd aan een installatiebedrijf. Na een paar inbraken wilt u het terrein 's nachts afsluiten met een elektrische poort. Dat mag, want het is uw erf. Het installatiebedrijf moet zijn loods echter kunnen bereiken op de tijden die in de huurovereenkomst zijn afgesproken. Geef het bedrijf daarom een eigen code of afstandsbediening en leg vast wie de kosten van de poort draagt.

In de praktijk

Controleer vóór u afsluit welke rechten er op uw perceel rusten; de openbare registers en de leveringsakte geven daar uitsluitsel over. Kijk ook naar huur- en gebruiksafspraken die niet in de registers staan. Informeer de buren over wat u van plan bent, zeker als de afscheiding op of vlak bij de grens komt, en leg vast wie wat betaalt en onderhoudt.