Boek 5 Artikel 74 (5:74 BW)

Een erfdienstbaarheid geeft de eigenaar van het heersende erf een recht op andermans grond, maar niet het recht om die grond zwaarder te belasten dan nodig is. Artikel 5:74 BW vat dat in één regel: de uitoefening moet gebeuren op de manier die voor het dienende erf het minst bezwarend is.

Wat de regel betekent

De bepaling gaat niet over de vraag wat u mag, maar over de vraag hoe u het doet. Wat u mag, staat in de akte en volgt uit artikel 5:73 BW. Binnen die ruimte kiest u telkens de vorm die de eigenaar van het dienende erf het minst raakt: de route langs de rand in plaats van dwars over het gazon, het tijdstip dat hem het minst stoort, de doorgang die u werkelijk nodig hebt.

De regel snijdt het recht dus niet weg. Een recht van weg blijft een recht van weg, ook als het de eigenaar van het dienende erf slecht uitkomt. Hij kan deze bepaling niet gebruiken om het gebruik onmogelijk te maken; zij dwingt alleen tot behoedzaamheid bij de uitvoering.

Voorbeelden van de afweging

• Route. Ligt er een verharde strook, gebruik die dan en rijd niet ernaast over de berm.
• Omvang. Een recht van weg is er om te komen en te gaan, niet om er auto's te parkeren of materiaal op te slaan.

- Zorgvuldigheid. Sluit de poort die u openmaakt, beperk schade aan de verharding en herstel wat u kapotrijdt.

Samenhang met de andere bepalingen

De eigenaar van het heersende erf mag op zijn kosten doen wat voor de uitoefening noodzakelijk is en daarvoor werken aanbrengen, zoals artikel 5:75 BW bepaalt. Ook daarbij geldt de eis van dit artikel: noodzakelijk werk mag, onnodige belasting niet. Verandert de situatie zo ingrijpend dat de last onredelijk wordt, dan biedt niet deze bepaling maar de regeling over wijziging en opheffing in de artikelen 5:78 tot en met 5:80 BW uitkomst.

Een voorbeeld. Een erfdienstbaarheid geeft een achterliggend bedrijfje toegang tot de straat. Jarenlang gaat er een bestelbus per dag overheen. Gaat het bedrijf ineens met zware vrachtwagens rijden die de berm kapotdrukken en de bestrating laten verzakken, dan is dat niet de minst bezwarende manier van uitoefening, ook al blijft de route dezelfde. De eigenaar van het dienende erf kan verlangen dat het gebruik binnen de perken blijft en dat de schade wordt hersteld.

In de praktijk

Overleg als eigenaar van het heersende erf voordat u het gebruik uitbreidt of verandert; een korte afstemming voorkomt een discussie waarin uw hele recht ter sprake komt. Bent u eigenaar van het dienende erf en vindt u het gebruik te zwaar, schrijf dan concreet op wat er gebeurt en welke last dat geeft; dat is nuttiger dan een algemene klacht. Komt u er samen niet uit, dan kan de rechter beoordelen of de uitoefening binnen de grenzen van dit artikel blijft, al is mediation tussen buren die naast elkaar blijven wonen vaak een betere eerste stap.