Boek 5 Artikel 25 (5:25 BW)

De bodem onder de territoriale zee en onder de Waddenzee is van de Staat. Dat is geen vermoeden dat kan worden weerlegd, maar een vaststaande regel: niemand anders kan eigenaar van die bodem zijn. Wie daar iets wil doen, van een kabel leggen tot een paal slaan, heeft met de Staat als grondeigenaar te maken, naast alle publiekrechtelijke toestemmingen die daarvoor nodig zijn.

Waarom de Staat en niemand anders

Zee en wad zijn niet in percelen te verdelen zoals een woonwijk. De bodem verandert voortdurend door stroming en getij, en het gebruik ervan raakt scheepvaart, visserij, waterveiligheid en natuur. Privé-eigendom zou die belangen onwerkbaar maken. Door de bodem bij de Staat te leggen, is er één eigenaar die het gebruik kan regelen en aan wie rechten kunnen worden ontleend.

Het verschil met de omliggende bepalingen

Let op het verschil in formulering met de artikelen eromheen. Voor de stranden van de zee en voor de grond onder openbare vaarwateren geldt een vermoeden van eigendom van de Staat, en een vermoeden kan worden ontkracht met tegenbewijs. Hier staat geen vermoeden: de bodem van de territoriale zee en van de Waddenzee ís eigendom van de Staat. Dat verschil bepaalt de bewijspositie van wie iets anders beweert.

• Vaste regel — de zeebodem en de wadbodem behoren aan de Staat.
• Geen tegenbewijs — anders dan bij een vermoeden valt hier niets te weerleggen.

- Gebruik — wie er iets wil aanleggen, heeft toestemming van de Staat nodig en daarnaast de vereiste vergunningen.

Wat dit betekent voor gebruik

Kabels, leidingen, windturbines, steigers, aquacultuur en zandwinning spelen zich af op grond van de Staat. Toestemming van de eigenaar is dan een aparte stap naast de publiekrechtelijke besluitvorming: een vergunning is geen eigendomstitel. Voor kabels en leidingen geldt bovendien de aparte regel over netten uit artikel 5:20 BW: het net zelf blijft van de bevoegde aanlegger, ook al ligt het in de bodem van een ander.

Een voorbeeld. Een bedrijf wil een leiding aanleggen door de Waddenzee. De bodem waarin de leiding komt te liggen is van de Staat, dus daarvoor is een privaatrechtelijke afspraak met de Staat nodig. De leiding zelf blijft eigendom van de aanlegger. Daarnaast zijn er vergunningen nodig op grond van onder meer de Omgevingswet en de regels over natuurbescherming; die staan los van de eigendomsvraag.

In de praktijk

Voor particulieren is dit artikel vooral een begrenzing: aan zee bestaat er geen mogelijkheid om de bodem te verwerven, hoe lang u er ook een steiger hebt liggen. Bezit levert daar geen eigendom op. Wie iets wil bouwen of aanleggen op of in de zeebodem, doet er goed aan de eigendomsvraag en de vergunningvraag apart te behandelen; het antwoord op de een zegt niets over het antwoord op de ander.