- Op verzoek van een persoon wiens medewerking of toestemming tot de wijziging van de akte van splitsing of tot opheffing van de splitsing is vereist, kan de kantonrechter van de rechtbank van het arrondissement waarin het gebouw of het grootste gedeelte daarvan is gelegen, bevelen dat de akte van splitsing wordt gewijzigd dan wel de splitsing wordt opgeheven: a. wanneer de akte van splitsing niet voldoet aan de in de artikelen 111 en 112 gestelde vereisten; b. wanneer uit de inrichting van de gedeelten van het gebouw of uit de inrichting of aanduiding van de gedeelten van de grond die bestemd zijn als afzonderlijk geheel te worden gebruikt, deze bestemming niet blijkt; c. wanneer de bouw of inrichting van het gebouw dan wel de inrichting of aanduiding van de grond niet of niet meer beantwoordt aan de omschrijving in de akte van splitsing; d. in geval van splitsing met toepassing van artikel 107, wanneer de stichting of de gewijzigde inrichting van het gebouw niet binnen een termijn van drie jaren te rekenen vanaf de dag van de inschrijving is voltooid; e. wanneer een recht van erfpacht of opstal dat naast een of meer andere registergoederen in de splitsing betrokken is, eindigt; f. wanneer een deel der in de splitsing betrokken registergoederen is uitgewonnen, een gedeelte van de kadastrale percelen is onteigend, of degene die de splitsing verricht heeft onbevoegd was over een deel der in de splitsing betrokken registergoederen te beschikken; g. wanneer het gebouw ernstig is beschadigd of geheel of gedeeltelijk is gesloopt, tenzij herstel binnen redelijke tijd is te verwachten; h. wanneer alle appartementseigenaars zich bij een overeenkomst tot de wijziging of opheffing hebben verbonden.
- Aan de toewijzing van het verzoek kan de rechter voorwaarden verbinden.
- Artikel 140 lid 4 is van overeenkomstige toepassing.
←
Terug 5:143 · Opheffing van de splitsing
Verder 5:145 · Uitvoering geven aan het rechterlijk bevel
→
Boek 5 Artikel 144 (5:144 BW)
Rechterlijk bevel tot wijziging of opheffing van de splitsing
Wettekst
Toelichting
Soms klopt de splitsing niet meer met de werkelijkheid, of deugt zij van meet af aan niet. Dit artikel geeft de kantonrechter de bevoegdheid om te bevelen dat de akte van splitsing wordt gewijzigd of dat de splitsing wordt opgeheven. Het verzoek komt van iemand wiens medewerking of toestemming voor zo'n wijziging of opheffing nodig is. De wet noemt acht gevallen waarin dat kan, en de rechter mag aan de toewijzing voorwaarden verbinden.
Wie kan het vragen en bij welke rechter
De zaak hoort thuis bij de kantonrechter van het arrondissement waarin het gebouw staat; strekt het zich over meer arrondissementen uit, dan telt waar het grootste deel zich bevindt. Verzoeker is een persoon wiens medewerking of toestemming voor de wijziging of de opheffing vereist is: een appartementseigenaar, maar ook een hypotheekhouder, een beslaglegger of de grondeigenaar bij erfpacht of opstal. Alle personen wier medewerking of toestemming nodig is, worden bij name opgeroepen om te worden gehoord.
De gevallen
- Gebrekkige akte. De akte voldoet niet aan de eisen die de artikelen 5:111 en 5:112 BW stellen aan de akte en het reglement.
- Onduidelijke bestemming. Aan het gebouw of aan de grond is niet te zien dat bepaalde delen bedoeld zijn om als afzonderlijk geheel te worden gebruikt; inrichting of aanduiding laten dat niet blijken.
- Bouw wijkt af. De bouw of inrichting beantwoordt niet of niet meer aan de omschrijving in de akte.
- Niet gebouwd. Bij een splitsing op tekening volgens artikel 5:107 BW is de stichting of gewijzigde inrichting niet binnen drie jaar na de inschrijving voltooid.
- Einde van erfpacht of opstal dat naast andere registergoederen in de splitsing was betrokken.
- Uitwinning, gedeeltelijke onteigening of onbevoegdheid ten aanzien van een deel van de betrokken registergoederen.
- Zware schade of sloop van het gebouw, tenzij herstel binnen redelijke tijd valt te verwachten.
- Afspraak van iedereen. Alle appartementseigenaars hebben zich bij overeenkomst tot de wijziging of opheffing verbonden.
Voorwaarden bij de toewijzing
De rechter kan aan de toewijzing voorwaarden verbinden. Dat is nodig, want een bevel tot wijziging of opheffing raakt vermogens: breukdelen verschuiven, zekerheden veranderen van voorwerp en er kan geld tussen partijen moeten vloeien. Met voorwaarden kan de rechter bijvoorbeeld regelen hoe de verhoudingen na de wijziging eruitzien of wat er eerst moet gebeuren voordat de akte wordt gepasseerd. Hoe het bevel vervolgens wordt uitgevoerd, staat in artikel 5:145 BW.
Een voorbeeld. Een gebouw is na een brand grotendeels gesloopt en herstel is niet in zicht. De eigenaars zijn het oneens over de toekomst en er ligt een verzekeringsuitkering. Een van hen kan de kantonrechter vragen de splitsing op te heffen, want ernstige beschadiging of sloop is een van de genoemde gevallen. Alle betrokkenen, ook de hypotheekbanken, worden opgeroepen en de rechter kan aan zijn beslissing voorwaarden verbinden.
In de praktijk
Voor eigenaars: als de akte al jaren niet meer klopt met het gebouw, is dit de weg om dat op te lossen wanneer er geen overeenstemming te bereiken valt. Voor kopers in nieuwbouw: de termijn van drie jaar bij een splitsing op tekening is een reële waarborg als een project stilvalt. Voor het bestuur: verzamel bouwtekeningen, foto's en de akte, want de rechter beoordeelt juist het verschil tussen papier en werkelijkheid.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Rechterlijk bevel tot oprichting van een vereniging
Bij een splitsing uit 1968 ontbrak in de akte het reglement, en daarmee ook de vereniging van eigenaars die de wet voorschrijft. Een appartementseigenaar vroeg de rechter te bevelen dat de akte alsnog wordt gewijzigd zodat een vereniging met statuten tot stand komt. Het hof wees dat bevel toe: de akte voldeed niet aan de wettelijke eisen, de ouderdom van de splitsing en het uitblijven van samenwerking in het verleden doen daaraan niet af, en er was voldoende belang, mede omdat geldverstrekkers terughoudend zijn bij een complex zonder vereniging. Het verzoek om tegelijk de bijdrageverplichting te wijzigen wees het hof af.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.