Boek 5 Artikel 55 (5:55 BW)

Een bouwval naast de deur is geen kwestie van smaak maar van veiligheid. Brengt een dreigende instorting van een gebouw of werk een naburig erf in gevaar, dan kan de eigenaar van dat erf op elk moment vorderen dat er maatregelen worden getroffen om dat gevaar op te heffen. Hij hoeft niet te wachten tot er schade is; het gaat juist om het voorkomen daarvan.

Gevaar, niet schade

De vordering knoopt aan bij het gevaar. Dat betekent dat u niet hoeft af te wachten tot de muur daadwerkelijk omvalt of het dak instort. Dreigende instorting is genoeg, mits die dreiging concreet is en uw erf daardoor in gevaar komt. Een verwaarloosd pand dat er lelijk uitziet maar constructief in orde is, valt er niet onder. De beoordeling is technisch, en daarom is een rapport van een deskundige vrijwel altijd de basis van zo'n vordering.

Wat u kunt vragen

De wet spreekt over maatregelen om het gevaar op te heffen, zonder die maatregelen voor te schrijven. Dat kan stutten zijn, herstellen, gedeeltelijk slopen of het afzetten van een zone. Wat passend is, hangt af van de constructie en van de aard van het gevaar. De rechter kan de eigenaar veroordelen tot het treffen van maatregelen, eventueel op straffe van een dwangsom, en bij spoed is een kort geding de aangewezen route.

• Dreigende instorting — een concreet en aanwijsbaar risico, niet slechts achterstallig onderhoud.
• Gevaar voor het naburige erf — uw perceel, gebouw of de mensen die zich daar bevinden lopen risico.

- Te allen tijde — u kunt de vordering op elk moment instellen; wachten is niet nodig en niet verstandig.

Naast het privaatrecht

De burgerlijke rechter is niet de enige weg. De gemeente kan op grond van de bouw- en omgevingsregels optreden tegen een gebouw in gevaarlijke staat en de eigenaar dwingen tot herstel of sloop. Een melding bij de gemeente kan daarom sneller effect hebben dan een procedure, zeker als de eigenaar onvindbaar is of geen geld heeft. Beide sporen kunnen naast elkaar worden gevolgd, want zij dienen verschillende belangen.

Een voorbeeld. Naast uw woning staat een oude schuur waarvan de zijmuur duidelijk uit het lood staat en waarvan de dakconstructie doorzakt. Bij storm vallen er pannen in uw tuin waar uw kinderen spelen. U kunt vorderen dat de eigenaar maatregelen neemt: stutten, herstellen of de schuur afbreken. Stort de schuur daadwerkelijk in en ontstaat er schade, dan komt daar aansprakelijkheid van de bezitter van het bouwwerk bij, die geregeld is in Boek 6.

In de praktijk

Meld uw zorgen schriftelijk bij de eigenaar en voeg foto's toe met datum. Laat bij een reële dreiging een bouwkundige de staat beoordelen; dat rapport is uw belangrijkste bewijsstuk en het maakt duidelijk welke maatregel nodig is. Reageert de eigenaar niet, schakel dan de gemeente in en overweeg een kort geding. Bij acuut gevaar belt u de hulpdiensten en niet uw advocaat.