Boek 5 Artikel 56 (5:56 BW)

Soms kunt u uw eigen gevel niet schilderen zonder op het erf van de buurman te staan. Voor die situatie geeft de wet een regeling: is het voor werkzaamheden ten behoeve van een onroerende zaak noodzakelijk om tijdelijk gebruik te maken van een andere onroerende zaak, dan moet de eigenaar daarvan dat toestaan, na behoorlijke kennisgeving en tegen schadeloosstelling. Hij mag weigeren of uitstel verlangen als daarvoor gewichtige redenen bestaan. De wet spreekt van een andere onroerende zaak in het algemeen; het kan dus gaan om een tuin, maar bijvoorbeeld ook om een binnenplaats, een oprit of een bedrijfsterrein.

De voorwaarden

Er zijn drie eisen. Het gebruik moet noodzakelijk zijn: kan het werk redelijkerwijs vanaf uw eigen terrein worden gedaan, dan bestaat de aanspraak niet. Het moet tijdelijk zijn, dus voor de duur van de werkzaamheden en niet langer. En er moet behoorlijk worden aangekondigd, zodat de buurman weet wat er komt en zich kan voorbereiden. Daar staat een schadeloosstelling tegenover voor wat hij eraan overhoudt: een beschadigd gazon, gemiste opbrengst of overlast.

Wat de buurman mag tegenwerpen

De eigenaar hoeft het gebruik niet toe te staan als er voor hem gewichtige redenen bestaan om het te weigeren of tot een later tijdstip te doen uitstellen. Of zo'n reden er is, hangt af van de omstandigheden.

• Noodzakelijk — het werk kan niet redelijkerwijs vanaf het eigen erf worden uitgevoerd.
• Behoorlijke kennisgeving — tijdig, schriftelijk en met opgave van wat er gaat gebeuren en hoelang.

- Schadeloosstelling — vergoeding van schade en overlast die het gebruik meebrengt.

Hoe ver het gebruik reikt

Het gaat om gebruik, niet om een recht op het erf. Wat dat gebruik inhoudt, hangt af van het werk dat moet gebeuren: de maatstaf is steeds wat voor die werkzaamheden noodzakelijk is, en niet meer dan dat en niet langer dan nodig. Na afloop herstelt u de situatie. Wordt het gebruik blijvend, bijvoorbeeld omdat een installatie op het buurerf blijft staan, dan is dit artikel niet de juiste grondslag en is een erfdienstbaarheid bij de notaris de aangewezen vorm.

Een voorbeeld. U moet het voegwerk van uw zijgevel laten herstellen. Die gevel staat vlak op de erfgrens, dus de steiger kan alleen op het perceel van de buurman staan. U kondigt het werk drie weken van tevoren schriftelijk aan, met de periode en een schets van de opstelling, en biedt aan de tuin achteraf te herstellen. Tenzij hij een gewichtige reden heeft, moet de buurman dat toestaan.

In de praktijk

Kondig ruim van tevoren aan, leg de afspraken schriftelijk vast en maak vooraf foto's van het terrein waarop u komt te staan; dat voorkomt discussie over wie welke schade heeft veroorzaakt. Regel dat uw aannemer verzekerd is en spreek af wie herstelt. Weigert de buurman zonder gewichtige reden, dan kunt u naar de rechter.