Boek 5 Artikel 60 (5:60 BW)

Mandeligheid is gemeenschappelijk eigendom van een zaak die twee of meer erven samen dient: een oprit, een pad, een muur of een parkeerhof. Artikel 5:60 BW regelt de vorm die de eigenaars zelf in het leven roepen. Daarvoor moet de zaak van hen samen zijn en moeten zij haar bij notariële akte bestemmen tot gemeenschappelijk nut van hun erven, waarna die akte in de openbare registers wordt ingeschreven.

De drie voorwaarden

• Gemeenschappelijk eigendom. De onroerende zaak moet toebehoren aan de eigenaars van twee of meer erven. Is de oprit van één van hen, dan kan hij hooguit een erfdienstbaarheid vestigen; mandelig wordt de oprit dan niet.
• Bestemming tot gemeenschappelijk nut. De zaak moet dienstbaar worden gemaakt aan de erven, niet aan de personen die er nu toevallig wonen. Dat verband met de erven onderscheidt mandeligheid van gewone mede-eigendom.

- Notariële akte en inschrijving. De bestemming moet in een akte van de notaris staan en die akte moet in de openbare registers worden ingeschreven. Zonder inschrijving ontstaat de mandeligheid niet.

Waarom die vorm

De eis van akte en inschrijving beschermt latere kopers. Wie een van de erven koopt, krijgt het aandeel in de mandelige zaak erbij, met de verplichtingen die daaraan vastzitten; dat moet uit de registers kenbaar zijn. Een onderhandse afspraak tussen twee buren over een gedeelde oprit levert daarom geen mandeligheid op, hoe duidelijk zij ook is bedoeld.

Verschil met erfdienstbaarheid en gewone gemeenschap

Bij een erfdienstbaarheid blijft één erf eigenaar en moet het dienende erf iets dulden of nalaten ten behoeve van het heersende erf. Bij mandeligheid is er geen dienend erf: alle betrokken eigenaars zijn samen eigenaar van dezelfde zaak en hebben er allemaal profijt van. En anders dan bij een gewone gemeenschap kan het aandeel niet los van het erf worden verkocht en kan niemand verdeling vorderen; dat staat in artikel 5:63 BW.

Een voorbeeld. Vier woningen worden gebouwd rond een gezamenlijke inrit met bergingen. Bij de levering neemt de notaris in de akte op dat de inrit gemeenschappelijk eigendom is van de vier eigenaars en bestemd is tot gemeenschappelijk nut van de vier percelen; de akte wordt ingeschreven. Vanaf dat moment is de inrit mandelig: elke volgende koper krijgt het aandeel vanzelf mee en draagt mee in het onderhoud.

In de praktijk

Wilt u een gedeelde oprit, een pad of een parkeerplaats duurzaam regelen, ga dan naar de notaris en laat de bestemming vastleggen en inschrijven; alleen dan werkt de regeling ook tegen latere eigenaars. Leg meteen vast hoe u het onderhoud en de kosten organiseert, want de wet bepaalt wel dat de mede-eigenaars samen onderhouden, maar niet wie wat regelt. Bestaat de gezamenlijke zaak al zonder akte, dan is er meestal gewone mede-eigendom, met andere regels over verdeling en verkoop.