Boek 5 Artikel 43 (5:43 BW)

Dit artikel geeft een definitie die in het hele burenrecht en in de volgende titel doorwerkt. Onder muur verstaat de wet iedere ondoorzichtige afsluiting die van steen, hout of een ander daartoe geschikt materiaal is gemaakt. Een gemetselde muur valt eronder, maar ook een dichte houten schutting of een afsluiting van beton of kunststof. Wat u er in het dagelijks spraakgebruik onder verstaat, doet er dus niet toe: de wettelijke omschrijving is ruimer.

Ondoorzichtig is de kern

De doorslaggevende eigenschap is dat de afsluiting ondoorzichtig is. Een dichte schutting is een muur in de zin van de wet, een open hekwerk of een gaashek niet. Een haag evenmin: die is beplanting en valt onder de eigen regels over afstand tot de erfgrens. Dat onderscheid is belangrijk, want aan het begrip muur hangen rechten en plichten vast, zoals de bevoegdheid om een scheidsmuur te vorderen en de regels over vensters en balkons bij de erfgrens.

Waarom de definitie ertoe doet

Op verschillende plaatsen knoopt de wet gevolgen aan het bestaan van een muur. Beplanting die niet hoger reikt dan de scheidsmuur mag dicht bij de grens staan. Een muur op de erfgrens kan mandelig zijn, met gedeeld onderhoud en gedeelde kosten. En in een aaneengebouwd gedeelte van een gemeente kan een eigenaar medewerking vorderen aan het plaatsen van een scheidsmuur. Steeds is de vraag of wat er staat een muur is in de zin van dit artikel.

• Wel een muur — gemetseld werk, betonelementen en dichte houten of kunststof schuttingen.
• Geen muur — open hekwerk, gaas, palen met draad en andere doorzichtige afscheidingen.

- Geen muur — een heg of andere beplanting; daarvoor gelden de regels over afstand tot de grens.

Materiaal en uitvoering

De wet noemt steen en hout, maar laat andere geschikte stoffen uitdrukkelijk toe. Materiaalkeuze is dus vrij, zolang het resultaat een ondoorzichtige afsluiting is. Dat betekent niet dat u kunt bouwen wat u wilt: gemeentelijke regels over erfafscheidingen, welstand en vergunningen gelden onverkort, en die kunnen eisen stellen aan hoogte en uitvoering. De privaatrechtelijke definitie en het publiekrechtelijke kader staan naast elkaar.

Een voorbeeld. Twee buren vervangen een oude beukenhaag door een dichte houten schutting van planken. Die schutting is een muur in de zin van de wet. Daarmee komen de regels over de scheidsmuur in beeld: staat de schutting op de grens, dan is zij in beginsel gemeenschappelijk, en beplanting die niet boven de schutting uitkomt kan dicht bij de grens blijven staan. Kiezen zij voor een open hekwerk, dan gelden die regels niet.

In de praktijk

Denk voordat u een afscheiding plaatst na over wat u kiest, want de vorm bepaalt het rechtsgevolg. Een dichte schutting op de grens brengt gedeelde verantwoordelijkheid mee en werkt door in de positie van beplanting en van ramen aan de erfgrens. Leg samen met de buren vast wat u plaatst, waar het staat en wie wat betaalt; dat is voor beide partijen de goedkoopste vorm van zekerheid.