Artikel 19.6 Ow: Wie betaalt de maatregelen van het bevoegd gezag?

Heeft het bevoegd gezag maatregelen getroffen of door derden laten treffen, dan verhaalt het de kosten daarvan op de veroorzaker. Het artikel is dwingend geformuleerd: kostenverhaal is het uitgangspunt en niet een mogelijkheid die het bestuursorgaan naar believen gebruikt.

Daarachter zit een eenvoudige gedachte. Wie een activiteit verricht waarbij iets mis kan gaan, draagt ook de kosten als het misgaat. Die rekening hoort niet bij de gemeenschap terecht te komen.

Welke kosten, en bij wie

Het gaat om de kosten van maatregelen die het bevoegd gezag zelf heeft genomen of heeft laten nemen. Dat is dus de situatie van artikel 19.5 Ow, en de situatie waarin de veroorzaker zijn eigen verplichting uit artikel 19.4 Ow niet of niet tijdig nakomt. Kosten die de veroorzaker maakt om zijn eigen verplichting uit te voeren, vallen hier niet onder; die draagt hij al. Ook de rekening van een gespecialiseerd bedrijf dat het bevoegd gezag heeft ingeschakeld hoort erbij, want het artikel noemt het laten treffen van maatregelen uitdrukkelijk.

De Awb bepaalt hoe

Het tweede lid verklaart artikel 5:10, tweede lid, en artikel 5:25 Awb van overeenkomstige toepassing. Het verhaal loopt daarmee langs de route die de Algemene wet bestuursrecht voor de kosten van bestuursdwang kent. Artikel 5:25 Awb bevat ook de grens: de kosten komen ten laste van betrokkene, tenzij zij redelijkerwijs niet of niet geheel voor zijn rekening behoren te komen.

In de praktijk betekent dat niet dat elke euro wordt binnengehaald. Is de veroorzaker onvindbaar of insolvent, of kost het verhaal meer dan het oplevert, dan blijft het bij een aanspraak op papier. En de veroorzaker kan tegenwerpen dat een deel van de kosten niet bij hem hoort, bijvoorbeeld omdat een derde het voorval heeft veroorzaakt.

Een voorbeeld. Een transportbedrijf laat na een ongeval op eigen terrein de gemorste olie niet opruimen. De gemeente geeft een gespecialiseerd bedrijf opdracht het werk te doen en brengt de kosten bij de vervoerder in rekening. Die kan betwisten dat alle werkzaamheden nodig waren of dat het tarief redelijk is, maar niet dat kostenverhaal in beginsel aan de orde is.

In de praktijk

• Voor de veroorzaker: het goedkoopste scenario is zelf en op tijd handelen; wie het bevoegd gezag laat ingrijpen, betaalt ook de regie en de inhuur.
• Voor het bevoegd gezag: houd de kosten per maatregel apart bij; bij betwisting moet per post duidelijk zijn waarvoor die is gemaakt.

Kostenverhaal is iets anders dan schadevergoeding. Wie stelt schade te lijden door een besluit of een maatregel, moet in hoofdstuk 15 Ow over schade zijn; artikel 15.1 Ow bepaalt waarop die regeling van toepassing is. Voor een toevalsvondst van verontreiniging op of in de bodem geldt een eigen kostenregeling in artikel 19.9d Ow, en bij een archeologische toevalsvondst is kostenverhaal juist niet van overeenkomstige toepassing verklaard (artikel 19.9 Ow).