Artikel 18.14 Ow: Boete rond een luchthaven

Rond een luchthaven geldt een beperkingengebied: een gebied waarin bepaalde activiteiten alleen onder voorwaarden of met een omgevingsvergunning mogen worden verricht. Dit artikel maakt overtreding daarvan beboetbaar, met als maximum het bedrag van de vijfde categorie van artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht.

Het gaat om vier soorten overtredingen: de rijksregels over deze beperkingengebiedactiviteit die op grond van artikel 4.3 Ow zijn gesteld, het verrichten van die activiteit zonder de vergunning die artikel 5.1, tweede lid, Ow eist, en het handelen in strijd met de voorschriften van zo'n vergunning voor zover die een luchthaven betreft (artikel 5.5 Ow).

Waarom een boete

Het belang in dit gebied is de veiligheid van het luchtverkeer. Een obstakel dat te hoog is of een activiteit die vogels aantrekt, kan een risico opleveren dat zich niet laat wegnemen met een herstelsanctie alleen. De boete maakt het mogelijk de overtreding ook te bestraffen, en zij werkt ook als de situatie inmiddels is beëindigd.

De hoogte en de waarborgen

De vijfde categorie is een maximum en geen tarief. De boete moet worden afgestemd op de ernst van de overtreding en de verwijtbaarheid (artikel 5:46 Awb), zonder verwijtbaarheid volgt geen boete (artikel 5:41 Awb), en voor dezelfde gedraging kan niet zowel een boete worden opgelegd als strafrechtelijk worden vervolgd (artikel 5:44 Awb).

Wie de boete oplegt

Anders dan bij het spoor ligt de boetebevoegdheid hier bij het bevoegd gezag: het bestuursorgaan dat volgens artikel 18.2 Ow de handhavingstaak heeft voor de betrokken regel of vergunning. Dat kan dus de gemeente zijn, maar bij een luchthaven van nationale betekenis een ander bestuursorgaan. Wie dat is, leidt u af uit de regel die is overtreden en uit de aanwijzing van het bevoegd gezag voor die activiteit.

Herstel blijft nodig

Een boete haalt het obstakel niet weg. Wil het bevoegd gezag dat de situatie verandert, dan moet het daarnaast een herstelsanctie inzetten: een last onder bestuursdwang of een last onder dwangsom uit afdeling 5.3.1 Awb en afdeling 5.3.2 Awb. In de praktijk worden beide sporen naast elkaar gebruikt, omdat de boete alleen terugkijkt.

Een voorbeeld. Een akkerbouwer plaatst in het beperkingengebied van een luchthaven een hoge windkering en legt daarnaast een waterbassin aan dat watervogels aantrekt. Voor beide gold een vergunningplicht die hij niet heeft gebruikt. Het bevoegd gezag kan verwijdering afdwingen en daarnaast een boete opleggen.

In de praktijk

• Voor de ondernemer: controleer voor elk bouwwerk, elke opslag en elke verandering in het gebruik of het perceel in een beperkingengebied ligt; de grens staat in de regels, niet op het terrein.
• Voor de omwonende: meld een hoog object of een nieuwe waterpartij in dit gebied bij het bevoegd gezag; de beoordeling van het risico is niet aan de initiatiefnemer.

Welk bestuursorgaan bevoegd gezag is, volgt uit artikel 18.2 Ow. Voor het beperkingengebied van een spoorweg geldt een eigen boetebepaling (artikel 18.15 Ow). Bij een ernstige overtreding gaat de gedraging naar het openbaar ministerie (artikel 18.16 Ow).