Artikel 22.16 Ow: Projectbesluit tijdens de overgangsfase

Het projectbesluit is het instrument waarmee het Rijk, een provincie of een waterschap een project in de fysieke leefomgeving mogelijk maakt. Normaal moet zo'n besluit een integraal besluit zijn en zelf het omgevingsplan wijzigen; dat volgt uit artikel 5.52 Ow. Tijdens de overgangsfase hoeft dat niet. Voor zover het projectbesluit in strijd is met het omgevingsplan, geldt het als een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit.

Voor de lezer is dat de belangrijkste boodschap: het omgevingsplan kan nog de oude situatie laten zien terwijl het project rechtsgeldig is toegestaan. Het plan alleen lezen geeft dan een onvolledig beeld.

Het plan hoeft nog niet te volgen

Het tweede lid vult dat aan: voor zover een projectbesluit geldt als omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit, hoeft het omgevingsplan niet eerder dan op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip met die vergunning in overeenstemming te zijn gebracht. De gemeente mag het bijwerken van haar plan dus uitstellen.

De gemeente mag het project niet blokkeren

Het derde lid bepaalt dat in het omgevingsplan geen regels worden gesteld die in strijd zijn met zo'n projectbesluit. Daarbij zijn artikel 4.19a, derde tot en met vijfde lid, Ow en artikel 5.53a, tweede tot en met vierde lid, Ow van overeenkomstige toepassing. Een gemeente kan een project van een hoger bestuursorgaan dus niet via haar eigen plan onmogelijk maken.

Gevolgen voor een voorkeursrecht

Het vierde en vijfde lid regelen de doorwerking naar het voorkeursrecht, het recht van de overheid om grond als eerste te mogen kopen. Is in een projectbesluit dat geldt als omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit aan een locatie een niet-agrarische functie toegedeeld, dan geldt een voorkeursrecht op een zaak op die locatie als voorkeursrecht als bedoeld in artikel 9.1, eerste lid, onder a, Ow, voor zover het gebruik afwijkt van die functie. Voor de geldingsduur is artikel 9.4 Ow van overeenkomstige toepassing verklaard.

Een voorbeeld. Een waterschap neemt een projectbesluit voor een dijkversterking. In het omgevingsplan van de gemeente heeft de strook grond nog een agrarische functie. Een eigenaar die het omgevingsplan opvraagt, ziet daar dus niets van terug. Het projectbesluit werkt voor dat deel als een omgevingsvergunning, en de gemeente mag daar in haar plan niet tegenin gaan.

In de praktijk

• Voor de eigenaar of koper: vraag bij een locatie waar een project speelt niet alleen het omgevingsplan op, maar ook of er een projectbesluit is genomen en wat daarin over jouw perceel staat.
• Voor de omgeving: het projectbesluit zelf is het besluit waartegen je kunt opkomen; een latere wijziging van het omgevingsplan die het project verwerkt, geeft die discussie niet opnieuw.

Wat een projectbesluit normaal moet omvatten, staat in artikel 5.52 Ow. Het voorkeursrecht is geregeld in artikel 9.1 Ow en artikel 9.4 Ow.