Artikel 22.12 Ow: Oud plan sluit tijdelijk afwijken uit

Onder de Wet ruimtelijke ordening kon een bestemmingsplan uitsluiten dat daarvan voor een bepaalde termijn met een omgevingsvergunning werd afgeweken; dat gebeurde op grond van artikel 3.6a van die wet. Staat zo'n uitsluiting in het tijdelijke deel van een omgevingsplan, dan geldt die bepaling volgens dit artikel als een verbod om voor een termijn van ten hoogste tien jaar een activiteit te verrichten.

De uitsluiting is dus omgezet in een verbod. Waar het oude plan de deur voor tijdelijk gebruik dichthield, houdt het omgevingsplan die deur dicht, nu in de vorm die bij de Omgevingswet past: een verbod op de activiteit voor een termijn van hoogstens tien jaar.

Waarom een verbod en geen uitsluiting

Onder het oude recht was dit een regel over een bevoegdheid: het plan sloot uit dat van die bevoegdheid gebruik werd gemaakt. De Omgevingswet werkt anders. Zij knoopt aan bij de activiteit en bij het verbod om die zonder vergunning te verrichten. Daarom is de oude uitsluiting niet overgenomen als een beperking van een bevoegdheid, maar omgezet in een verbod dat rechtstreeks op de activiteit ziet.

Wat dit voor een tijdelijk plan betekent

Wie op zo'n locatie iets tijdelijks wil beginnen, loopt tegen dat verbod aan. De route van een vergunning voor een afwijking met een termijn is daar niet beschikbaar. Wat overblijft is de zwaardere weg: de gemeente vragen het omgevingsplan voor die locatie te wijzigen, met de voorbereiding en de belangenafweging die daarbij horen.

De termijn van tien jaar

Het verbod is uitdrukkelijk gekoppeld aan een termijn van ten hoogste tien jaar. Daarmee is de grens in de wettekst zelf aangegeven: het gaat om het verrichten van de activiteit voor een beperkte periode. Voor een activiteit die blijvend bedoeld is, gelden de gewone regels van het omgevingsplan voor die locatie, en is dit artikel niet het antwoord op de vraag of het mag.

Eerst kijken of de uitsluiting er wel staat

Niet elk oud plan maakte van deze mogelijkheid gebruik. Staat er geen uitsluiting in, dan is er ook geen verbod dat langs dit artikel doorwerkt en kan een tijdelijke afwijking op de gewone manier worden beoordeeld. Het is dus de moeite waard de tekst van het oude plan precies na te lezen voordat een plan van de hand wordt gewezen.

Een voorbeeld. Een ondernemer wil op een braakliggend terrein voor een paar jaar units plaatsen. Het oude bestemmingsplan voor dat terrein had tijdelijk afwijken uitdrukkelijk uitgesloten. Die uitsluiting werkt door als verbod, dus hij kan zijn plan niet als tijdelijke afwijking laten toestaan en moet met de gemeente over een planwijziging praten.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: controleer in het oude plan of tijdelijk afwijken is uitgesloten voordat je kosten maakt voor een aanvraag die langs die weg toch niet kan worden toegestaan.
• Voor de omgeving: de bescherming die het oude plan hier gaf, is niet weggevallen bij de overgang naar het omgevingsplan.

Dat de oude planregels tot het tijdelijke deel horen, staat in artikel 22.1 Ow. Welke oude clausules juist wel ruimte blijven geven, volgt uit artikel 22.10 Ow.