Artikel 22.10 Ow: Afwijkingsregel uit een oud bestemmingsplan

Veel oude bestemmingsplannen bevatten een clausule waarmee het college onder voorwaarden iets kon toestaan dat op het eerste gezicht niet in het plan paste. Dat is de binnenplanse afwijkingsbevoegdheid van artikel 3.6, eerste lid, onder c, van de Wet ruimtelijke ordening. Dit artikel bepaalt dat zulke regels in het tijdelijke deel van het omgevingsplan gelden als regels als bedoeld in artikel 5.21, tweede lid, onder a, Ow.

Praktisch gevolg: die clausule leeft door als toetsingskader. Onder de Omgevingswet is afwijken van het omgevingsplan een omgevingsplanactiviteit waarvoor een omgevingsvergunning nodig is, en de voorwaarden uit het oude plan vormen de regels waaraan de aanvraag wordt getoetst.

Waarom dit nodig was

Zonder deze bepaling zou de afwijkingsclausule een dode letter zijn geworden. Elk verzoek om iets toe te staan wat het plan niet toelaat, zou dan buiten het plan om moeten worden beoordeeld, zonder het kader dat het plan zelf al gaf. Door de oude clausule in te lezen in het beoordelingsstelsel van de Omgevingswet blijft de ruimte die de gemeenteraad destijds heeft gegeven bruikbaar.

De voorwaarden blijven de voorwaarden

De clausule geldt zoals zij in het plan staat. Staat er een maximum in, of een opsomming van gevallen waarin de afwijking kan worden toegestaan, dan is dat de grens. Past een aanvraag daar niet in, dan is dit artikel niet de weg; dan komt de vraag op of de activiteit buiten het plan om kan worden toegestaan of dat het omgevingsplan moet worden gewijzigd.

De procedure is die van nu

De aanvraag wordt behandeld als elke andere aanvraag om een omgevingsvergunning. Welk bestuursorgaan beslist, binnen welke termijn dat moet en hoe tegen de beslissing kan worden opgekomen, volgt uit de Omgevingswet en de Algemene wet bestuursrecht. Alleen het toetsingskader komt nog uit het oude plan.

Een voorbeeld. Een bewoner wil zijn woning iets hoger maken dan het bestemmingsplan uit 1998 toestaat. Dat plan bevat een regel waarmee het college een beperkte verruiming van de bouwhoogte kan toestaan. Hij vraagt een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit aan; de gemeente toetst zijn plan aan de voorwaarden uit die oude regel.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: lees het oude plan door op afwijkings- en uitzonderingsregels voordat je een zwaardere route kiest; die regels zijn vaak gunstiger dan een beoordeling buiten het plan om.
• Voor de omgeving: een vergunning op grond van zo'n oude clausule is een gewoon besluit, met de bekendmaking en rechtsmiddelen die daarbij horen; de voorwaarden in het oude plan zijn dan het aanknopingspunt voor een bezwaar.

De beoordelingsregels voor een aanvraag voor een omgevingsplanactiviteit staan in artikel 5.21 Ow. Een vergelijkbare omzetting van een oude bevoegdheid staat in artikel 22.11 Ow, en wat tot het tijdelijke deel hoort in artikel 22.1 Ow.