Artikel 20.5 Ow: Minister kan meetmethoden laten toetsen

Monitoring is mensenwerk: een methode kan onnauwkeurig zijn, en een nauwkeurige methode kan verkeerd worden toegepast. Voor een deel van de omgevingswaarden geeft de wet daarom aan de minister die het aangaat de bevoegdheid om de nauwkeurigheid te toetsen - zowel van de methode zelf als van de wijze waarop die is gebruikt.

Daarmee is het een correctiemogelijkheid binnen het stelsel: niet een nieuwe meetplicht, maar een controle op de betrouwbaarheid van cijfers die binnen dit stelsel gevolgen hebben, zoals de vraag of een programma moet worden vastgesteld.

Niet voor elke omgevingswaarde

De bevoegdheid is beperkt tot de omgevingswaarden van artikel 2.13 Ow en die van paragraaf 2.3.4 - kort gezegd de verplichte provinciale waarden voor watersystemen en de omgevingswaarden van het Rijk. Voor een omgevingswaarde die een gemeente zelf in het omgevingsplan heeft vastgesteld, geldt deze toetsingsbevoegdheid niet.

Welke minister

De wet legt de bevoegdheid niet bij een met naam genoemde minister maar bij de minister die het aangaat. Wie dat is, hangt dus af van het onderwerp van de omgevingswaarde. Voor wie een toetsing wil vragen of een toetsing krijgt, is dat van praktisch belang: de vraag welk ministerie bevoegd is, moet worden beantwoord aan de hand van de omgevingswaarde zelf en van de verdeling van taken over de departementen.

Wat er getoetst kan worden

Het gaat om methoden waarmee op grond van artikel 20.2 Ow of artikel 20.3 Ow de kwaliteit van de fysieke leefomgeving of het effect van activiteiten, maatregelen en andere in artikel 3.17 Ow genoemde elementen wordt gemeten of berekend. De toetsing richt zich op nauwkeurigheid, niet op de beleidskeuze achter de waarde.

Resultaten vervangen

Levert de toetsing andere uitkomsten op over de staat of kwaliteit van de fysieke leefomgeving, dan kan de minister bepalen dat die uitkomsten voor de toepassing van deze wet in de plaats treden van eerdere of op een andere manier verkregen monitoringsresultaten. Het betrokken bestuursorgaan wordt daarvan op de hoogte gesteld. Vanaf dat moment zijn de getoetste cijfers de cijfers waarmee binnen dit stelsel wordt gewerkt.

Een voorbeeld. Een regionale uitvoerder komt voor een rijksomgevingswaarde tot uitkomsten die sterk afwijken van die in omliggende gebieden. De minister laat de rekenmethode en de toepassing daarvan toetsen en stelt de uitkomst van die toetsing in de plaats van de eerdere cijfers. Het betrokken bestuursorgaan moet daarna met die cijfers verder.

In de praktijk

• Voor een uitvoerende instantie: houd de toepassing van de methode goed vastgelegd, want de toetsing kan juist daarop gericht zijn.
• Voor een belanghebbende: let erop welke cijfers formeel gelden; na een vervanging is het eerdere resultaat voor de toepassing van deze wet niet meer maatgevend.

De methoden die hier worden getoetst, zijn aangewezen op grond van artikel 20.2 Ow en ingevuld op grond van artikel 20.3 Ow. De uitkomsten komen vervolgens terecht in het verslag van artikel 20.14 Ow.