Artikel 19.18 Ow: Welke projecten mogen doorgaan bij schaarste?

Bij schaarste aan arbeidskrachten, geldmiddelen of materialen kan de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening bij ministeriële regeling vaststellen aan welke projecten uitvoering kan worden gegeven. Dat gebeurt in overeenstemming met de andere ministers die het aangaat.

Het artikel is dus een prioriteringsinstrument. Als niet alles tegelijk kan, wordt landelijk gekozen wat voorgaat. Die keuze wordt niet per geval door het bevoegd gezag gemaakt, maar in één regeling voor het hele land.

Het mag tegen hoofdstuk 4 en 5 in

Bij de regeling kunnen regels worden gesteld over wat bij of krachtens de hoofdstukken 4 en 5 van de wet is bepaald, en zo nodig in afwijking daarvan. Dat raakt de kern van het gewone stelsel: hoofdstuk 4 gaat over de algemene regels voor activiteiten (artikel 4.1 Ow) en hoofdstuk 5 over de omgevingsvergunning en het projectbesluit (artikel 5.1 Ow). Een regeling op grond van dit artikel kan daar tijdelijk een andere lijn in trekken.

Een verbod met toestemming als sluitstuk

Het derde lid staat toe dat in de regeling een verbod wordt opgenomen om een project uit te voeren zonder toestemming van de minister en, voor zover van toepassing, van de andere ministers die het aangaat. Daarmee wordt de prioritering handhaafbaar; zonder zo'n verbod zou de regeling niet meer zijn dan een rangorde op papier. Een beslissing over die toestemming is een besluit, waarop de Algemene wet bestuursrecht van toepassing is: er geldt een beslistermijn (artikel 4:13 Awb) en bezwaar en beroep staan open volgens de gewone regels.

Alleen na inwerkingstelling

Dit artikel werkt niet uit zichzelf. Het moet eerst bij koninklijk besluit in werking zijn gesteld omdat buitengewone omstandigheden dat noodzakelijk maken (artikel 19.17 Ow), en het gaat er weer af zodra die omstandigheden het toelaten. Buiten die periode kan er geen regeling op deze grondslag gelden.

Een voorbeeld. Bij een langdurig tekort aan een bouwmateriaal stelt de minister een regeling vast waarin projecten voor waterveiligheid en voor zorggebouwen voorgaan en waarin andere bouwprojecten boven een bepaalde omvang alleen met toestemming mogen worden uitgevoerd. Een ondernemer die een bedrijfshal wil bouwen, heeft dan naast zijn omgevingsvergunning ook die toestemming nodig.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: ga bij een lopend project na of het onder de regeling valt en of een toestemming nodig is; een vergunning op grond van hoofdstuk 5 zegt daar niets over.
• Voor het bevoegd gezag: ga uit van de regeling waar die van hoofdstuk 4 of 5 afwijkt, en van de gewone regels zodra de werking is geëindigd.

De grondslag en de begrenzing in tijd staan in artikel 19.17 Ow. De andere noodbevoegdheid van deze afdeling, voor activiteiten die voor defensietaken vereist zijn, staat in artikel 19.19 Ow.