Artikel 18.23 Ow: Kwaliteitsregels voor het werk van de dienst

Voor het werk dat de omgevingsdienst verplicht doet, moet de volksvertegenwoordiging kwaliteitsregels vaststellen. De gemeenteraad doet dat voor de werkzaamheden die in opdracht van het college van burgemeester en wethouders worden uitgevoerd, provinciale staten doen dat voor de werkzaamheden in opdracht van gedeputeerde staten. Het gaat om de werkzaamheden die op grond van artikel 18.22, eerste lid, bij de dienst zijn belegd.

Waarom het hier moet en niet mag: het werk wordt uitgevoerd door een organisatie op afstand, in opdracht van het bestuur. De raad die de begroting vaststelt, ziet de uitvoering niet meer dagelijks. Met een eigen set regels houdt hij vast welk niveau hij van dat werk verwacht en kan hij het college daarop aanspreken.

Moeten, niet mogen

Dit is het verschil met artikel 18.20 Ow. Daar kunnen raad en staten regels stellen over de taken die het college of gedeputeerde staten zelf uitoefenen; hier moeten zij dat doen voor de basistaken van de dienst. De wet schrijft niet voor wat er inhoudelijk in die regels staat, en bepaalt dus ook geen minimumniveau; dat is een keuze van de raad en van provinciale staten. De regels gaan wel over meer dan het besluit zelf: de wet spreekt van de uitoefening van de taken en van de werkzaamheden die daarmee samenhangen, dus ook over de voorbereiding en over het toezicht daarna.

Waarom de regels uniform zijn

Het tweede lid voegt een eis toe die in de praktijk veel uitmaakt: per omgevingsdienst worden uniforme regels vastgesteld, en dat geldt ook voor de diensten die op grond van artikel 18.22, tweede lid, zijn aangewezen voor de zwaarste bedrijven. Een dienst werkt voor een provincie en voor een reeks gemeenten. Zou elke opdrachtgever eigen eisen stellen, dan zou de dienst binnen een werkgebied verschillende maatstaven moeten aanhouden. Door de regels gelijk te houden, is er een eis per dienst in plaats van een eis per opdrachtgever.

Een voorbeeld. Twaalf gemeenten en de provincie laten hun milieutaken door dezelfde omgevingsdienst doen. Elke raad stelt kwaliteitsregels vast, maar met dezelfde inhoud, afgestemd in het bestuur van de dienst. Een bedrijf dat vestigingen in twee van die gemeenten heeft, krijgt daardoor bij een controle dezelfde werkwijze te zien.

In de praktijk

• Voor de ondernemer: de kwaliteitsregels van uw gemeente zijn openbaar en gelden voor het werk van de dienst; daarin staat wat u van de voorbereiding van een besluit en van een controle mag verwachten.
• Voor de raad of staten: stem de tekst af met de andere opdrachtgevers van dezelfde dienst, want uniformiteit is hier een wettelijke eis en geen goede gewoonte.

Welke werkzaamheden onder deze regels vallen, volgt uit artikel 18.22 Ow. Of de regels werken, wordt elke twee jaar onderzocht; blijkt dat onvoldoende, dan kan het Rijk ze vervangen of aanvullen op grond van artikel 18.24 Ow.