Artikel 16.116 Ow: Wat kost een verzoek om herziening?

Een uitspraak over de bekrachtiging van een onteigeningsbeschikking kan in uitzonderlijke gevallen worden herzien. Dit artikel regelt daarvan maar een ding: dat voor zo'n verzoek griffierecht wordt geheven, en welk tarief geldt.

De mogelijkheid van herziening zelf staat niet in de Omgevingswet maar in de Awb. Artikel 8:119 Awb laat de bestuursrechter een onherroepelijke uitspraak herzien op grond van feiten of omstandigheden die al bestonden voor de uitspraak, die bij de verzoeker toen niet bekend waren en redelijkerwijs niet bekend konden zijn, en die tot een andere uitspraak hadden kunnen leiden. Het is dus geen tweede kans om dezelfde argumenten opnieuw te brengen.

Twee tarieven

Het tweede lid verwijst voor de hoogte naar artikel 8:41, eerste lid, Awb. Een natuurlijke persoon betaalt het tarief van onderdeel b; wordt het verzoek door iemand anders ingediend, bijvoorbeeld door een besloten vennootschap, een stichting of een vereniging, dan geldt het hogere tarief van onderdeel c. De bedragen zelf staan in de Awb en worden periodiek aangepast.

Waarom een eigen bepaling

De bekrachtigingsprocedure is geen beroep tegen een besluit maar een verzoek van het bestuursorgaan aan de rechtbank. De algemene griffierechtregeling voor herziening sluit daar niet op aan, en daarom wijst de Omgevingswet voor deze procedure zelf het toepasselijke tarief aan.

Herziening is geen nieuwe ronde

Het verschil met hoger beroep is wezenlijk. Hoger beroep gaat over de vraag of de rechtbank het goed heeft gedaan en moet binnen een korte termijn worden ingesteld (artikel 16.117 Ow). Herziening gaat over een uitspraak die al onherroepelijk is en kan alleen slagen bij nieuwe feiten van vroeger. Een andere kijk op het recht of een argument dat destijds niet is aangevoerd, is dus geen grond.

Wie het verzoek doet

Het artikel spreekt over de indiener van het verzoek. Dat kan een belanghebbende zijn, maar ook het bestuursorgaan dat eerder zelf om bekrachtiging vroeg. Wie het verzoek doet, betaalt het griffierecht; het tarief hangt alleen af van de vraag of de verzoeker een natuurlijke persoon is.

Een voorbeeld. Een eigenaar ontdekt na de uitspraak een oude notariele akte waaruit blijkt dat een deel van het aangewezen perceel nooit zijn eigendom was. Dat stuk bestond al, maar hij kende het niet en kon het niet kennen. Vraagt hij om herziening, dan betaalt hij het griffierecht voor natuurlijke personen.

In de praktijk

• Voor de verzoeker: betaal het griffierecht tijdig; een onbetaald griffierecht kost de behandeling van het verzoek.
• Voor het bestuursorgaan: een herzieningsverzoek raakt de onherroepelijke uitspraak zelf, niet de uitvoering die daarop is gevolgd.

Voor het griffierecht in de gewone procedure bij de rechtbank geldt artikel 16.110 Ow en in hoger beroep artikel 16.119 Ow. Welke Awb-bepalingen verder op de behandeling van het verzoek tot bekrachtiging van toepassing zijn, staat in artikel 16.113 Ow.