Artikel 16.112 Ow: Ook de kosten van vóór de procedure

Naast de kosten van de procedure zelf vergoedt het bestuursorgaan ook kosten die een belanghebbende al vóór de procedure heeft gemaakt: voor bijstand bij het overleg over minnelijke verwerving, en voor bijstand bij het naar voren brengen van zijn zienswijze bij de voorbereiding van de onteigeningsbeschikking.

Dat zijn vaak de kosten waar het meeste werk in zit. Aan een onteigeningsbeschikking gaan onderhandelingen over verkoop en een voorbereidingsprocedure vooraf; wie zich daarbij laat bijstaan, maakt kosten op een moment dat er nog geen zaak bij de rechtbank is. Dit artikel brengt die kosten binnen het bereik van de uitspraak van de rechtbank.

Twee soorten kosten

• Het minnelijk overleg: bijstand bij het overleg over verwerving in onderling overleg, bedoeld in artikel 11.7, eerste lid, Ow.

- De voorbereiding: bijstand bij het naar voren brengen van een zienswijze over de voorgenomen beschikking en bij de behandeling daarvan.

Alleen beroepsmatige of deskundige bijstand

Dit artikel benoemt wel wat voor kosten het moet zijn: rechtsbijstand die een derde beroepsmatig verleent, of andere deskundige bijstand. Denk aan een advocaat, een rentmeester of een taxateur. De bijstand moet van een derde komen: eigen tijd, reiskosten of de uren van een eigen medewerker vallen er niet onder. Ook hier geldt dat de kosten naar aard en omvang redelijk moeten zijn: was de bijstand nodig, en is de omvang van de kosten te verantwoorden?

Alleen voor wie bedenkingen heeft ingebracht

De vergoeding via deze uitspraak is er voor de belanghebbende die bedenkingen tegen de onteigeningsbeschikking heeft ingebracht. Wie dat niet heeft gedaan, staat niet met lege handen: voor die situatie is een eigen regeling opgenomen bij de bepalingen over schade (artikel 15.47 Ow). Wie wel bedenkingen inbrengt, kan deze kosten dus in dezelfde uitspraak vergoed krijgen als zijn proceskosten (artikel 16.111 Ow).

Een voorbeeld. Een pachter laat zich twee jaar lang door een rentmeester bijstaan in de gesprekken met de provincie over het perceel dat hij pacht. Als de provincie toch een onteigeningsbeschikking geeft, brengt hij met behulp van een advocaat een zienswijze naar voren en daarna bedenkingen bij de rechtbank. In de uitspraak wordt de provincie veroordeeld in de redelijke kosten van de rentmeester en de advocaat uit die fasen.

In de praktijk

• Voor de belanghebbende: houd vanaf het eerste gesprek bij wie u wanneer en waarvoor hebt ingeschakeld, met facturen en urenspecificaties; zonder onderbouwing is de redelijkheid niet te beoordelen.
• Voor het bestuursorgaan: reken deze kosten mee in de begroting van een onteigening; zij komen bij de uitspraak voor uw rekening, ook als de beschikking wordt bekrachtigd.

De kosten van de procedure zelf staan in artikel 16.111 Ow. Het overleg waarop onderdeel a doelt, is geregeld in artikel 11.7 Ow.