Artikel 16.105 Ow: Wanneer volgt de uitspraak?

De rechtbank moet binnen zes maanden uitspraak doen op het verzoek tot bekrachtiging. Wanneer die zes maanden beginnen, hangt ervan af of er bedenkingen zijn ingebracht.

Zijn er geen bedenkingen, dan begint de termijn bij het einde van de bedenkingentermijn (artikel 16.98 Ow): vanaf dat moment staat vast dat niemand iets heeft ingebracht. Zijn er wel bedenkingen, dan begint de termijn bij de ontvangst van de reactie van het bestuursorgaan daarop (artikel 16.99 Ow), omdat het dossier dan rond is.

Waarom het beginmoment uitmaakt

Een onteigening staat vaak aan het begin van een project met een planning. Door de termijn aan een vast moment te koppelen, is vooraf in te schatten wanneer er duidelijkheid is. Let daarbij op het startpunt: wordt de reactietermijn van het bestuursorgaan verlengd, dan schuift het begin van de zes maanden mee. Een extra schriftelijke ronde daarna kan de behandeling wel verlengen, maar verandert het startpunt niet (artikel 16.100 Ow).

Bij een tussenuitspraak

Past de rechtbank de bestuurlijke lus toe — de mogelijkheid om het bestuursorgaan een gebrek te laten herstellen, die via artikel 16.113 Ow op deze procedure van toepassing is (artikel 8:51a Awb en artikel 8:51d Awb) — dan gelden twee termijnen van zes maanden. De tussenuitspraak volgt binnen zes maanden na de ontvangst van de reactie op de bedenkingen, en de einduitspraak binnen zes maanden na verzending van de tussenuitspraak. De behandeling kan daardoor in totaal langer duren, terwijl het bestuursorgaan tussentijds de kans krijgt een gebrek in de beschikking te herstellen.

Een termijn voor de rechter

Dit is een termijn voor de rechtbank en niet een termijn waarbinnen partijen iets moeten doen. De wet verbindt er geen gevolg aan voor de geldigheid van de uitspraak. Wel geeft de termijn partijen een maatstaf om te zien of een zaak lang blijft liggen, en de rechtbank een reden om de behandeling planmatig in te richten.

Een voorbeeld. Een provincie legt haar onteigeningsbeschikking begin maart ter inzage. Niemand brengt bedenkingen in, dus zes weken later loopt de bedenkingentermijn af en heeft de rechtbank vanaf dat moment zes maanden om uitspraak te doen. In een vergelijkbare zaak komen wel bedenkingen binnen; daar gaat de klok pas lopen als de reactie van de provincie bij de rechtbank is ontvangen.

In de praktijk

• Voor het bestuursorgaan: dien de reactie op de bedenkingen op tijd in; met die ontvangst begint de uitspraaktermijn, en uitstel schuift de uitkomst dus naar achteren.
• Voor de belanghebbende: noteer wanneer de reactie op uw bedenkingen bij de rechtbank is; daarmee kunt u inschatten wanneer een uitspraak te verwachten is.

Een vergelijkbare rechterlijke beslistermijn kent de wet bij de projectprocedure (artikel 16.87 Ow). Welke beslissingen de uitspraak kan inhouden, staat in artikel 16.108 Ow.