Artikel 16.85 Ow: Ontheffing, instructie en instemming: een beroep

In het stelsel van deze wet neemt het ene bestuursorgaan soms een beslissing die nodig is voor het besluit van een ander. Het bestuursorgaan dat instructieregels heeft gesteld, kan daarvan ontheffing geven (artikel 2.32 Ow); de provincie en het Rijk kunnen een instructie geven (artikel 2.33 Ow en artikel 2.34 Ow); en bij sommige besluiten moet een ander bestuursorgaan instemmen (artikel 16.16 Ow). Dit artikel voorkomt dat tegen al die tussenstappen een eigen rechtsgang openstaat.

De techniek is eenvoudig: voor de mogelijkheid van beroep wordt zo een beslissing geacht deel uit te maken van het besluit waarop zij betrekking heeft. Daarmee volgt zij dat besluit in alles wat voor het beroep van belang is: of er beroep openstaat, bij welke rechter, binnen welke termijn en wie beroep kan instellen.

Welke beslissingen meelopen

Het eerste lid noemt het besluit tot het verlenen van een ontheffing op grond van artikel 2.32 Ow. Dat loopt mee met het besluit waarover de regel waarvan ontheffing is gevraagd, is gesteld; dat zal doorgaans een omgevingsplan, een waterschapsverordening of een omgevingsverordening zijn. Het tweede lid noemt een instructie op grond van artikel 2.33 Ow of artikel 2.34 Ow en een besluit over instemming op grond van artikel 16.16 Ow; die lopen mee met het besluit waarop zij betrekking hebben.

Verlenen of weigeren

Bij de instemming spreekt de wet neutraal over een besluit over instemming: zowel het verlenen als het onthouden van instemming valt eronder. Het eerste lid is enger geformuleerd en gaat alleen over het verlenen van een ontheffing. Voor een weigering van ontheffing geeft dit artikel dus geen regel.

Wie wat kan aanvoeren

Dit artikel beperkt de kring van beroepsgerechtigden niet. Beroep staat open voor belanghebbenden volgens de hoofdregel van artikel 8:1 Awb. Wie beroep instelt tegen het onderliggende besluit, kan in diezelfde procedure gronden aanvoeren tegen de ontheffing, de instructie of de instemming. Het bestuursorgaan dat de ontheffing kreeg of de instemming gaf, kan de rechter op grond van artikel 8:26 Awb als partij aan het geding laten deelnemen.

Een voorbeeld. Een ondernemer vraagt een omgevingsvergunning aan voor een activiteit waarvoor een ander bestuursorgaan moet instemmen. Dat orgaan onthoudt instemming en de vergunning wordt geweigerd. De ondernemer hoeft geen aparte procedure tegen de onthouden instemming te beginnen: hij stelt beroep in tegen de weigering van de vergunning en voert daarin aan dat de instemming er wel had moeten komen.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: richt uw beroep tegen het hoofdbesluit en benoem de onderliggende instemming of ontheffing daarin als afzonderlijke grond.
• Voor het bestuursorgaan: motiveer uw ontheffing, instructie of instemming alsof die bij de rechter los wordt getoetst, want in het beroep tegen het hoofdbesluit gebeurt dat ook.

De instemming zelf is geregeld in artikel 16.16 Ow, met de gronden in artikel 16.17 Ow en de termijn in artikel 16.18 Ow. De ontheffing van instructieregels staat in artikel 2.32 Ow.