Artikel 16.75 Ow: Wachten met de kostenverhaalsbeschikking

Wie kostenverhaal moet betalen, krijgt daarvoor een beschikking op grond van artikel 13.18, eerste lid, Ow. Dit artikel zet die beschikking op pauze zolang nog niet vaststaat dat de activiteit waarvoor wordt betaald er ook werkelijk mag komen.

De aanhouding werkt zodra het besluit dat de activiteit mogelijk maakt nog niet onherroepelijk is: het omgevingsplan, de omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit voor zover het gaat om een activiteit die in strijd is met een aan de locatie toegedeelde functie, of het projectbesluit. Zodra dat besluit onherroepelijk is, loopt de behandeling weer door.

Onherroepelijk wil zeggen dat tegen het besluit geen rechtsmiddel meer open staat en een ingesteld beroep is afgedaan. Zolang dat niet zo is, duurt de aanhouding voort (tweede lid). De aanvraag wordt dus niet afgewezen en vervalt ook niet; alleen de behandeling ligt stil.

Waarom dit zo is geregeld

Kostenverhaal en bouwtitel horen bij elkaar. Zonder aanhouding kan de situatie ontstaan dat iemand de geldsom al heeft betaald en wat het kostenverhaal betreft mag beginnen, terwijl de procedure over het omgevingsplan of de vergunning nog loopt en de grondslag voor de activiteit alsnog kan sneuvelen.

De uitzonderingen in het derde lid

Het bevoegd gezag mag de beschikking toch geven in twee gevallen. Het eerste is dat het ingestelde beroep geen gevolgen kan hebben voor de beoordeling van de activiteit of voor de voorschriften die aan de omgevingsvergunning worden verbonden; het beroep raakt de kostenverhaalsvraag dan niet. Het tweede is dat die gevolgen er wel kunnen zijn, maar volgens het bestuursorgaan niet opwegen tegen het belang dat met de beschikking is gediend. Die tweede grond vraagt om een afweging die het bestuursorgaan moet kunnen uitleggen.

Een voorbeeld. Een ondernemer wil op een binnenstedelijke locatie twaalf woningen bouwen en vraagt de kostenverhaalsbeschikking aan. Een omwonende heeft beroep ingesteld tegen de wijziging van het omgevingsplan, maar alleen over de parkeernorm aan de andere kant van het plangebied. Het bevoegd gezag kan dan oordelen dat dit beroep de beoordeling van zijn activiteit niet raakt, en de beschikking afgeven.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: reken erop dat het kostenverhaal pas rond is als de planologische grondslag onherroepelijk is, en houd daar in de financiering rekening mee.
• Voor het bevoegd gezag: leg bij toepassing van het derde lid vast waarom het beroep de beoordeling niet raakt, of welk belang zwaarder weegt.

Voordat de beschikking wordt gegeven, moet de aanvrager een zienswijze kunnen geven (artikel 16.76 Ow). De betaling en het moment waarop met de activiteit mag worden begonnen staan in artikel 13.19 Ow, de eindafrekening in artikel 13.20 Ow. Voor het verbod om de activiteit zonder betaling te verrichten geldt artikel 13.12 Ow.