Artikel 16.44 Ow: Ontheffing van de mer-verplichtingen

De verplichtingen rond de milieueffectrapportage voor projecten kunnen in een beperkt aantal situaties worden opzijgezet. Dit artikel regelt wie dat kan en onder welke voorwaarden. Het gaat om een uitzondering en niet om een ontsnappingsroute: buiten de genoemde gevallen bestaat er geen ontheffing.

Defensie en noodtoestand

Het eerste lid gaat over projecten of delen daarvan die alleen voor defensie zijn bestemd, en over projecten die alleen noodzakelijk zijn vanwege een noodtoestand als bedoeld in de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden. Het bevoegd gezag kan daarvoor ontheffing verlenen, op verzoek of uit zichzelf, maar alleen als de verplichtingen nadelige gevolgen hebben voor de defensie of voor het bestrijden van de noodtoestand. Is een project deels civiel, dan kan de ontheffing alleen gaan over het deel dat uitsluitend voor defensie is.

Het bijzondere geval bij de minister

Het tweede lid legt een tweede route bij Onze Minister van Infrastructuur en Waterstaat, en alleen op verzoek van degene die het project wil uitvoeren. Twee voorwaarden gelden samen: de verplichtingen moeten nadelige gevolgen hebben voor het doel van het project, en aan de doelstellingen van de mer-richtlijn moet nog steeds worden voldaan. Kan het project aanzienlijke grensoverschrijdende effecten hebben, dan is ontheffing uitgesloten.

Iets anders in de plaats

Een ontheffing op grond van het tweede lid betekent niet dat de milieugevolgen buiten beeld blijven. De minister moet beoordelen of een andere vorm van beoordeling van die gevolgen geschikt is (derde lid). Moet die andere beoordeling worden uitgevoerd, dan zijn het eerste en derde lid van artikel 16.49 Ow van overeenkomstige toepassing: het stuk hoort bij de aanvraag, en bij het ontbreken daarvan kan de aanvraag buiten behandeling worden gelaten.

Een voorbeeld. Het Rijk wil op een bestaand militair terrein een nieuwe radarpost inrichten. Het project valt onder de mer-beoordelingsplicht, maar is uitsluitend voor defensie bestemd en de gegevens die het onderzoek zou vergen, raken de operationele inzet. Het bevoegd gezag kan dan ontheffing verlenen. Voor een naastgelegen deel van het terrein dat ook civiel wordt gebruikt, kan dat niet.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: onderbouw in het verzoek welke nadelige gevolgen de verplichtingen precies hebben; de wet stelt geen termijn voor de beslissing op het verzoek.
• Voor de omgeving: ook bij een ontheffing kan er een andere beoordeling van de milieugevolgen komen, waarin de effecten alsnog in kaart worden gebracht.

Welke gegevens en bescheiden bij een verzoek om ontheffing moeten worden verstrekt, wordt bij algemene maatregel van bestuur geregeld (vierde lid). Welke projecten en besluiten zonder ontheffing onder de mer-plicht of de mer-beoordeling vallen, volgt uit artikel 16.43 Ow.