Artikel 16.33 Ow: Hoe komt een gedoogplicht tot stand?

Een gedoogplicht verplicht de rechthebbende om werk op of in zijn grond toe te laten zonder dat hij die grond kwijtraakt. Omdat zo'n plicht diep in het eigendom grijpt, schrijft dit artikel voor dat de beschikking wordt voorbereid met afdeling 3.4 Awb: er komt eerst een ontwerp dat ter inzage gaat, waarop zienswijzen kunnen worden gegeven, en pas daarna stelt het bevoegd gezag de beschikking vast.

Daar komt een tweede waarborg bij. De plicht om te gedogen gaat niet eerder in dan vier dagen na de dag waarop de beschikking is bekendgemaakt. Die paar dagen zijn er om de gedoogplichtige in de gelegenheid te stellen zich op het werk voor te bereiden: vee verplaatsen, spullen weghalen, een aannemer afbellen.

Wat afdeling 3.4 Awb regelt

De procedure zelf staat in de Awb, niet in de Omgevingswet. Welke stukken bij het ontwerp ter inzage moeten liggen volgt uit artikel 3:11 Awb, de kennisgeving uit artikel 3:12 Awb, en wie binnen welke termijn een zienswijze kan geven uit afdeling 3.4 Awb. De Omgevingswet doet hier niet meer dan die afdeling van toepassing verklaren en er een eigen inwerkingtredingstermijn aan toevoegen.

Twee soorten uitzonderingen

Het derde lid haalt een aantal gedoogplichten uit de ontwerpprocedure: die voor ontgrondingen en die voor waterstaatswerken, zoals omschreven in de artikelen 10.16 Ow en 10.17 Ow. Let op het verschil met het vierde lid: hier vervalt alleen de ontwerpfase, zodat de termijn van vier dagen in stand blijft.

Het vierde lid gaat verder, maar alleen als de omstandigheden spoedeisend zijn. Bij de gedoogplichten van de artikelen 10.19 Ow, 10.19a Ow en 10.21a Ow kunnen dan zowel de ontwerpprocedure als de termijn van vier dagen achterwege blijven, zodat dezelfde dag nog kan worden begonnen. Zijn de omstandigheden niet spoedeisend, dan geldt de gewone route.

Een voorbeeld. Een netbeheerder moet een kabel leggen door een weiland. Het bevoegd gezag legt het ontwerp van de gedoogplichtbeschikking ter inzage; de eigenaar geeft een zienswijze waarin hij een ander tracé langs de perceelsgrens voorstelt. Dat wordt deels overgenomen. De beschikking wordt op een maandag bekendgemaakt, zodat de netbeheerder vanaf de vrijdag daarop het weiland op mag.

In de praktijk

• Voor de rechthebbende: reageer in de ontwerpfase op de ligging en de werkwijze; dat is het moment waarop er nog iets te kiezen valt.
• Voor de initiatiefnemer: reken de vier dagen in de planning mee en begin niet op de dag van bekendmaking met de uitvoering.

Wat er in een gedoogplichtbeschikking moet staan, volgt uit artikel 10.22 Ow; een gedoogplichtbeschikking wordt op aanvraag of ambtshalve genomen (artikel 10.12 Ow). Wordt een aanvraag afgewezen, dan staat de gewone rechtsgang van de Awb open (artikel 8:1 Awb). Dat een gedoogplichtbeschikking buiten de coördinatieregeling blijft, is geregeld in artikel 16.33a Ow.