Artikel 16.27 Ow: Inspraak bij programma's en kleine wijzigingen

Een programma bevat de maatregelen waarmee een bestuursorgaan een omgevingswaarde wil halen of een ander doel voor de fysieke leefomgeving wil bereiken. Het eerste lid bepaalt dat de voorbereiding van een programma als bedoeld in de paragrafen 3.2.2 tot en met 3.2.4 onder afdeling 3.4 Awb valt: ontwerp ter inzage, zienswijzen, daarna vaststelling.

Dat geldt ook voor de documenten die voor het opstellen van een programma afzonderlijk worden vastgesteld. Grote waterprogramma's worden in etappes voorbereid, met tussendocumenten die hun eigen ronde krijgen; die documenten vallen hier eveneens onder.

Wie mag reageren

Via artikel 16.22 Ow gelden de aanvullingen van paragraaf 16.3.1. Zienswijzen kunnen dus door een ieder worden ingebracht (artikel 16.23 Ow), ook door iemand die niet in het gebied woont waarop het programma betrekking heeft.

De uitzondering voor ondergeschikte wijzigingen

Het tweede lid laat het bestuursorgaan afdeling 3.4 Awb buiten toepassing laten bij een wijziging van ondergeschikte aard. Daar komen drie voorwaarden bij, en zij gelden naast elkaar: de wijziging mag niet leiden tot grotere nadelige gevolgen voor het milieu, het buiten toepassing laten mag niet in strijd komen met internationaalrechtelijke verplichtingen, en de wijziging mag niet zien op een in het programma opgenomen beschrijving van een activiteit als gevolg waarvan die activiteit is toegestaan.

Die laatste voorwaarde is de belangrijkste beperking. Sommige programma's doen meer dan beleid vastleggen: een daarin beschreven activiteit kan daarmee zonder verder afwegingsmoment zijn toegestaan. Zo'n onderdeel raakt rechtstreeks aan wat anderen om zich heen krijgen, en voor dat onderdeel is de korte route afgesloten.

Of een wijziging ondergeschikt is, laat zich niet in het algemeen vaststellen. Het hangt af van wat het programma doet en van wat de wijziging daarin verandert. Dezelfde aanpassing kan in een omvangrijk programma zonder gevolgen blijven en in een klein, gericht programma de kern raken. Blijkt bij die weging dat de wijziging tot grotere nadelige gevolgen voor het milieu leidt, dan is afdeling 3.4 Awb van toepassing en is er geen keuze meer.

Een provincie heeft een programma vastgesteld met een lijst van maatregelen. Eén maatregel wordt een jaar later uitgevoerd door een ander onderdeel van de provinciale organisatie, zodat de naam van de uitvoerende dienst in het programma niet meer klopt. Dat kan zonder nieuwe inspraakronde worden aangepast. Wordt de maatregel zelf vervangen door een andere, dan kan dat niet.

In de praktijk

• Voor een betrokken bedrijf: ga bij een gewijzigd programma na of de wijziging raakt aan een beschreven activiteit die daarmee is toegestaan; dan had de volledige procedure moeten worden gevolgd.
• Voor het bestuursorgaan: leg bij elke wijziging zonder inspraakronde schriftelijk vast aan welke van de voorwaarden van het tweede lid is getoetst.

Voor het herstel van een kennelijke verschrijving geeft artikel 16.24, tweede lid, Ow een eigen, beperktere uitzondering. De bijzondere terinzagelegging en zienswijzentermijn voor stroomgebiedsbeheerplannen staan in artikel 16.28 Ow.