Artikel 16.21 Ow: Provincie schrapt een deel van het omgevingsplan

Nadat de gemeenteraad het omgevingsplan heeft vastgesteld of gewijzigd, kunnen gedeputeerde staten een onderdeel daarvan tegenhouden. Zij besluiten dan dat dat onderdeel geen deel van het omgevingsplan uitmaakt. Het plan blijft voor het overige gewoon staan; alleen dat ene onderdeel komt niet tot gelding.

Dit is een noodrem en geen gewoon toezichtmiddel. De wet omringt de bevoegdheid daarom met voorwaarden die alle moeten zijn gehaald. Lukt dat niet, dan is er geen plaats voor een reactieve interventie.

Alleen na een eigen zienswijze of een wijziging

Het eerste lid stelt een eis aan de voorgeschiedenis. Gedeputeerde staten moeten over het betrokken onderdeel een zienswijze naar voren hebben gebracht die niet volledig in het omgevingsplan is overgenomen, óf in dat onderdeel moeten wijzigingen zijn aangebracht ten opzichte van het ontwerp, anders dan op grond van hun zienswijze. Wie in de ontwerpfase zweeg en ook geen wijziging tegenover zich vindt, kan achteraf niet ingrijpen.

Alleen voor een provinciaal belang dat op papier staat

Het tweede lid stelt twee inhoudelijke eisen naast elkaar. Het ingrijpen moet nodig zijn met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. En er moet strijd zijn met een belang als bedoeld in artikel 2.3, tweede lid, onder a, Ow dat is aangegeven in een door een bestuursorgaan van de provincie openbaar gemaakt document. Dat laatste is voor de gemeente te controleren: een belang dat nergens openbaar is vastgelegd, kan de interventie niet dragen. Het document kan een bindende regeling zijn, zoals de omgevingsverordening, maar ook een beleidsstuk zoals de omgevingsvisie.

Een motivering die de andere wegen afsluit

Het derde lid verlangt dat gedeputeerde staten in de motivering de feiten, omstandigheden en overwegingen vermelden die het provinciebestuur beletten het belang met zijn andere bevoegdheden te beschermen. De interventie is dus een sluitstuk. Instructieregels in de omgevingsverordening, een instructiebesluit, een voorbereidingsbesluit of een eigen projectbesluit gaan voor; waar die hadden kunnen werken, moet die weg worden gekozen.

Vier weken, en dan is het voorbij

Het vierde lid geeft een harde termijn: het besluit wordt bekendgemaakt binnen vier weken nadat het besluit tot vaststelling of wijziging van het omgevingsplan is bekendgemaakt. Verstrijkt die termijn, dan is de bevoegdheid voor dat besluit verbruikt.

Een gemeente wil in haar omgevingsplan een detailhandelslocatie buiten het centrum mogelijk maken. Gedeputeerde staten dienen een zienswijze in: dat strookt niet met het provinciale detailhandelsbeleid, dat in de vastgestelde omgevingsvisie staat. De gemeenteraad stelt het plan toch vast zoals het lag. Binnen vier weken na de bekendmaking besluiten gedeputeerde staten dat dat onderdeel geen deel van het omgevingsplan uitmaakt, met een motivering waarom instructieregels hier niet volstonden.

In de praktijk

• Voor een initiatiefnemer: reken na vaststelling van het omgevingsplan nog vier weken, en ga na of gedeputeerde staten een zienswijze hadden ingediend die niet volledig is overgenomen.
• Voor de gemeente: schrijf in de nota van zienswijzen uitdrukkelijk op wat met een provinciale zienswijze is gedaan, want dat bepaalt of de bevoegdheid openstaat.

Welke belangen een provinciale taak zijn, volgt uit artikel 2.3 Ow. De voorbereidingsprocedure van het omgevingsplan zelf staat in artikel 16.30 Ow.