Artikel 15.44 Ow: De zitting na het deskundigenbericht

Na het deskundigenbericht volgt de zitting. De rechtbank moet onverwijld nadat het bericht is ingeleverd bepalen wanneer de mondelinge behandeling plaatsvindt, en zij beveelt daarbij dat de onteigenaar en de belanghebbenden worden opgeroepen.

Het woord onverwijld is de kern van het artikel. Het bericht mag niet blijven liggen: zodra het er is, loopt de procedure door naar de behandeling. Dat houdt de tijd tussen de begroting en de beslissing kort, wat van belang is omdat de onteigening op dat moment vaak al een feit is.

Waarvoor de behandeling dient

Op de mondelinge behandeling komt het deskundigenbericht aan de orde. De onteigenaar en de belanghebbenden kunnen uitleggen waarom zij de begroting te hoog of te laag vinden, welke posten volgens hen ontbreken en welke uitgangspunten onjuist zijn. Het is de laatste gelegenheid om de feitelijke kant van de zaak voor het voetlicht te brengen, want tegen de uitspraak staat alleen beroep in cassatie open.

Oproeping van alle betrokkenen

De rechtbank beveelt de oproeping van de onteigenaar en van de belanghebbenden. Dat zijn niet alleen de partijen uit het verzoekschrift: ook wie tijdens de procedure als belanghebbende bekend is geworden, hoort erbij. Wie wordt opgeroepen en niet verschijnt, laat de kans voorbijgaan om bezwaren tegen de begroting toe te lichten.

Van behandeling naar beschikking

Na de mondelinge behandeling stelt de rechtbank de schadeloosstelling vast in haar eindbeschikking, waarin zij meteen de verrekening met de voorlopige schadeloosstelling opneemt. In dezelfde beslissing komt ook de kostenbeslissing aan de orde. De zitting is dus het moment waarop zowel de hoogte van het bedrag als de kostenkant voor het laatst kan worden bepleit.

Twee verschillende bijeenkomsten

De mondelinge behandeling is niet het onderzoek ter plaatse. Dat onderzoek, geregeld in artikel 15.40 Ow, gaat aan het deskundigenbericht vooraf en dient om de zaak te bekijken. De behandeling volgt erna en gaat over de uitkomst van het bericht.

Een voorbeeld. Een ondernemer vindt in het bericht een te laag bedrag voor de verplaatsing van zijn werkplaats terug, omdat de deskundigen van een kortere stilstand zijn uitgegaan dan hij verwacht. Op de mondelinge behandeling laat hij zien hoeveel tijd zijn machines in een nieuwe hal nodig hebben om te worden ingeregeld, en wat dat aan omzet kost.

In de praktijk

• Voor de belanghebbende: werk uw bezwaren tegen het bericht voor de zitting schriftelijk uit en onderbouw ze met cijfers; na de uitspraak kan de feitelijke waardering niet worden overgedaan.
• Voor de onteigenaar: zorg dat de oproeping ook de belanghebbenden bereikt die pas na het verzoekschrift in beeld zijn gekomen.

Het bericht dat aan de behandeling voorafgaat, staat in artikel 15.42 Ow. Op de behandeling volgt de eindbeschikking van artikel 15.45 Ow, waartegen op grond van artikel 15.48 Ow alleen beroep in cassatie openstaat. De kosten van rechtsbijstand in deze fase vallen onder artikel 15.46 Ow.