Artikel 15.40 Ow: Het onderzoek ter plaatse: hoe het verloopt

Voordat de deskundigen hun bericht opmaken, bekijken zij de onroerende zaak ter plaatse. Dit artikel schrijft voor hoe dat gaat: een rechter is aanwezig, vergezeld van de griffier, de belanghebbenden worden uitgenodigd, tijd en plaats worden in de krant bekendgemaakt en er komt een proces-verbaal.

Die vormvoorschriften hebben een doel: niemand mag door het onderzoek worden overvallen. Wat bij het bezoek wordt gezien en gezegd, werkt door in de begroting van de schadeloosstelling, en dus in het bedrag dat betrokkenen uiteindelijk ontvangen.

Rechter en griffier erbij

Het onderzoek is geen besloten bezoek van de deskundigen alleen. Een rechter is erbij en de griffier gaat mee. Daardoor staat later vast wat er is bekeken, en kunnen vragen en opmerkingen van belanghebbenden ter plaatse worden vastgelegd in plaats van alleen in het bericht van de deskundigen terecht te komen.

Uitnodigen en bekendmaken

De griffier deelt de belanghebbenden onverwijld tijd en plaats mee en nodigt hen uit erbij te zijn. Daarnaast zorgt hij ervoor dat van tijd en plaats kennis wordt gegeven in een of meer dag-, nieuws- of huis-aan-huisbladen. Die publicatie is er voor rechthebbenden die nog niet in beeld zijn: wie niet is opgeroepen, kan op grond van artikel 15.41 Ow toch bij het onderzoek aanwezig zijn om ook zijn schade te laten begroten. De kosten van die kennisgeving komen voor rekening van de onteigenaar.

Het proces-verbaal

Van het onderzoek maakt de griffier een proces-verbaal op, dat door de rechter en door hem wordt ondertekend. Dat stuk is het vaste verslag van wat ter plaatse is vastgesteld. In het verdere verloop van de procedure, en in cassatie, is het de schriftelijke bron over het bezoek.

Niet hetzelfde als de zitting

Het onderzoek ter plaatse is geen mondelinge behandeling. Het gaat erom dat de deskundigen de zaak zien en dat betrokkenen kunnen aanwijzen wat van belang is. De eigenlijke behandeling volgt later, nadat het deskundigenbericht is ingeleverd, en is geregeld in artikel 15.44 Ow. Wie zijn bezwaren tegen de begroting wil toelichten, is daar aan de orde; ter plaatse gaat het om de feiten op het terrein.

Een voorbeeld. Een bewoner verliest een strook van zijn tuin voor de aanleg van een weg. Bij het onderzoek ter plaatse wijst hij de rechter en de deskundigen op een put en een oude schuur die op de kaart niet te zien zijn. De griffier legt dat in het proces-verbaal vast, zodat de deskundigen het in hun begroting kunnen meenemen.

In de praktijk

• Voor de belanghebbende: ga naar het onderzoek en wijs ter plaatse aan wat van waarde is; vraag of uw opmerking in het proces-verbaal wordt opgenomen.
• Voor de onteigenaar: houd rekening met de bekendmaking in de bladen en met belanghebbenden die zich daardoor melden.

Het onderzoek is de basis voor het deskundigenbericht van artikel 15.42 Ow. Wie door de bekendmaking opkomt, valt onder artikel 15.41 Ow; de kosten van de kennisgeving staan in artikel 15.46 Ow.