Artikel 13.23 Ow: Bijdragen verhalen via het omgevingsplan

Lukt het niet om een financiële bijdrage bij overeenkomst af te spreken, dan is er een publiekrechtelijke weg. Dit artikel maakt het mogelijk dat in het omgevingsplan wordt bepaald dat een financiële bijdrage wordt verhaald op wie een activiteit als bedoeld in artikel 13.11 Ow verricht.

Die mogelijkheid is wel ingekaderd. Er moet een algemene maatregel van bestuur zijn die categorieën ontwikkelingen ter verbetering van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving aanwijst, en er moeten twee voorwaarden zijn vervuld.

Twee voorwaarden vooraf

Er moet functionele samenhang bestaan tussen de activiteit en de beoogde ontwikkelingen, en de bekostiging van die ontwikkelingen mag niet anderszins zijn verzekerd. Is er al een subsidie, een andere bijdrage of een overeenkomst die de ontwikkeling betaalt, dan valt de grondslag voor dit verhaal weg. Het vijfde lid maakt het mogelijk om de onderbouwing van de functionele samenhang voor een locatie vast te leggen in een omgevingsvisie of een programma.

Geoormerkt geld en verantwoording

Het omgevingsplan bepaalt dat de bijdragen alleen worden besteed aan de ontwikkelingen waarvoor zij zijn verhaald, en voorziet erin dat periodiek aan het publiek verantwoording wordt afgelegd over die besteding. Het geld kan dus niet in de algemene middelen verdwijnen, en wie heeft betaald kan nagaan wat er met zijn bijdrage is gebeurd.

De bovengrens

Het derde lid begrenst het bedrag dat ten hoogste kan worden verhaald. Gaat het om activiteiten in een kostenverhaalsgebied met tijdvak, dan is dat niet meer dan de opbrengsten van de gronden waarop de activiteiten worden verricht, verminderd met de inbrengwaarde van die gronden. Gaat het om een kostenverhaalsgebied zonder tijdvak, dan is dat niet meer dan de waardevermeerdering als bedoeld in artikel 13.15, tweede lid, onder b, Ow. Over de maximale hoogte van de bijdrage en over de eindafrekening kunnen bij algemene maatregel van bestuur nadere regels worden gesteld.

Niet hetzelfde als kostenverhaal

Deze bijdrage staat naast het kostenverhaal van afdeling 13.6 Ow en heeft een eigen grondslag. Het kostenverhaal gaat over kosten die de overheid voor het gebied van de activiteit maakt; deze bijdrage gaat over ontwikkelingen elders die de kwaliteit van de fysieke leefomgeving verbeteren en die met de activiteit functioneel samenhangen. De voorwaarden en de begrenzingen zijn daarom ook niet dezelfde.

Een voorbeeld. Een gemeente heeft in een programma vastgelegd dat zij een beekdal aan de rand van de stad wil herstellen, en onderbouwt dat de nieuwe woonwijk daarvan functioneel afhankelijk is voor recreatie en waterberging. In het omgevingsplan neemt zij een financiële bijdrage voor dat beekdal op. De bijdrage mag alleen aan het beekdal worden besteed, en de gemeente legt daarover periodiek verantwoording af.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: toets of de bekostiging niet al anderszins is verzekerd en of de functionele samenhang is onderbouwd; dat zijn de twee aangrijpingspunten.
• Voor de gemeente: leg de onderbouwing van de samenhang vast in de omgevingsvisie of het programma voordat de regel in het omgevingsplan komt.

De overeenkomst over een financiële bijdrage staat in artikel 13.22 Ow en de vaststelling bij beschikking in artikel 13.24 Ow. Voor de begrippen opbrengsten, inbrengwaarde en waardevermeerdering verwijst dit artikel naar artikel 13.14 Ow, artikel 13.15 Ow en artikel 13.18 Ow.