Artikel 13.19 Ow: Later betalen en toch beginnen

De hoofdregel is dat eerst wordt betaald en daarna wordt begonnen. Dit artikel maakt daarop een uitzondering mogelijk: bij de kostenverhaalsbeschikking kan worden bepaald dat geheel of gedeeltelijk na aanvang van de activiteit wordt betaald, mits aan de beschikking voorschriften over aanvullende zekerheden worden verbonden.

Dat lost een praktisch probleem op. Een ontwikkeling moet soms eerst opbrengsten opleveren voordat de bijdrage kan worden betaald, bijvoorbeeld omdat de financiering pas na de start vrijvalt. Zonder deze mogelijkheid zou het verbod van artikel 13.12 Ow zulke projecten blokkeren.

Zekerheden zijn geen vrije keuze

De uitzondering geldt alleen met voorschriften over aanvullende zekerheden voor de betaling van de verschuldigde geldsom. Ontbreken die voorschriften, dan is uitstel niet toegestaan en blijft het verbod gewoon gelden. De wet schrijft geen vorm voor: een bankgarantie, een hypotheekrecht of een andere vorm is denkbaar, zolang de betaling daardoor daadwerkelijk is gedekt.

Invordering bij dwangbevel

Blijft de betaling uit, dan kan het bestuursorgaan de verschuldigde geldsom invorderen bij dwangbevel. Daarvoor is een wettelijke grondslag nodig, zie artikel 4:115 Awb, en die geeft het tweede lid. Deze bevoegdheid heeft alleen betekenis in de situatie van het eerste lid: in de gewone gang van zaken is er niets in te vorderen, omdat de activiteit zonder betaling niet mag beginnen.

Een dwangbevel levert een executoriale titel op: het bestuursorgaan kan daarmee verhaal nemen zonder eerst een procedure bij de rechter te beginnen. De regeling daarvoor staat in titel 4.4 Awb en niet in de Omgevingswet.

Bij de beschikking, niet bij de overeenkomst

Dit artikel hoort bij de publiekrechtelijke route: het uitstel wordt bij de beschikking geregeld, in de vorm van voorschriften. Wie langs de privaatrechtelijke weg gaat, regelt hetzelfde in de overeenkomst, met voorwaarden over zekerheden in plaats van voorschriften (artikel 13.13, tweede lid, Ow). De uitkomst lijkt op elkaar, maar de manier waarop betaling kan worden afgedwongen verschilt: bij de beschikking met het dwangbevel van het tweede lid, bij de overeenkomst met een vordering bij de burgerlijke rechter.

Een voorbeeld. Een ondernemer bouwt een bedrijfshal en kan de kostenverhaalsbijdrage pas betalen als de hal is opgeleverd en verhuurd. De gemeente neemt in de beschikking op dat de helft bij de start wordt betaald en de helft binnen een jaar, met een bankgarantie voor het tweede deel. De hal mag worden gebouwd. Blijft de tweede termijn uit, dan kan de gemeente een dwangbevel uitvaardigen en de garantie inroepen.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: vraag om uitstel voordat de beschikking wordt gegeven en bied meteen een zekerheid aan; zonder zekerheid kan het bestuursorgaan geen uitstel geven.
• Voor het bestuursorgaan: neem de zekerheid op als voorschrift bij de beschikking en niet als losse afspraak, anders mist de uitzondering haar grondslag.

Dit artikel is de publiekrechtelijke tegenhanger van artikel 13.13, tweede lid, Ow, dat hetzelfde bij overeenkomst toelaat. Het verbod waarop het een uitzondering maakt, staat in artikel 13.12 Ow, en de beschikking zelf in artikel 13.18 Ow.