Artikel 13.16 Ow: Hoe wordt de geldsom over de bouwers verdeeld?

In één zin geeft dit artikel de verdeelsleutel van het publiekrechtelijke kostenverhaal: de kosten worden over de activiteiten verdeeld naar rato van de opbrengsten van de gronden, en die verdeling levert de verschuldigde geldsom op.

Het bestuursorgaan heeft bij die verdeling dus geen vrije hand. Wie meer opbrengst uit zijn grond haalt, draagt een groter deel van dezelfde kosten; wie minder opbrengst heeft, draagt een kleiner deel. De verhouding volgt uit de cijfers en niet uit een keuze per geval.

Wat naar rato van de opbrengsten betekent

De opbrengsten van de gronden zijn de maatstaf, niet de oppervlakte en niet het aantal woningen. Een locatie waar duurdere woningen komen, levert een hogere opbrengst op en draagt daarom een groter deel van dezelfde kosten dan een locatie met een lagere opbrengst. De lasten bewegen dus mee met de waarde die de ontwikkeling op elke locatie oplevert.

Hoe dit doorwerkt in het omgevingsplan

De regels over de verdeling van de kosten die op grond van artikel 13.14, eerste lid, Ow in het omgevingsplan moeten staan, moeten aan deze sleutel voldoen. Het plan kan de sleutel uitwerken, bijvoorbeeld in eenheden of in een tabel, maar niet vervangen. Bij een kostenverhaalsgebied zonder tijdvak komt daar op grond van artikel 13.15, tweede lid, Ow een maximum per activiteit bij.

De sleutel en de plafonds

De verdeelsleutel bepaalt de verhouding, niet het absolute bedrag. Daarboven liggen de begrenzingen: de opbrengsten van het gebied bij een kostenverhaalsgebied met tijdvak en de waardevermeerdering van de locatie bij een gebied zonder tijdvak. De uitkomst van de sleutel kan dus nog naar beneden worden bijgesteld voordat er een bedrag op de beschikking staat.

Bij een overeenkomst geldt deze sleutel niet

Deze verdeelsleutel hoort bij het publiekrechtelijke kostenverhaal. Wordt het kostenverhaal verzekerd met een overeenkomst op grond van artikel 13.13 Ow, dan is paragraaf 13.6.3 Ow voor dat deel niet van toepassing en zijn partijen aan deze sleutel niet gebonden. Wat zij afspreken kan dus afwijken van wat de berekening langs deze weg zou opleveren. Voor een initiatiefnemer is dat een reden om beide uitkomsten naast elkaar te zetten voordat hij een overeenkomst ondertekent.

Een voorbeeld. In een kostenverhaalsgebied liggen twee locaties. De opbrengsten van de eerste zijn geraamd op het dubbele van die van de tweede. De kosten die aan het gebied zijn toegerekend, worden dan in de verhouding twee staat tot één over beide activiteiten verdeeld, ongeacht hoeveel vierkante meter elke locatie beslaat.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: bekijk ook de geraamde opbrengsten van de andere locaties in het gebied; die bepalen mede het eigen aandeel.
• Voor de gemeente: werk de sleutel zo uit dat hij per aanvraag na te rekenen is, anders is de beschikking moeilijk te verdedigen.

De ramingen waarop deze verdeling rust, moeten op grond van artikel 13.17 Ow op objectief bepaalbare maatstaven berusten. De uitkomst wordt vastgesteld bij de beschikking van artikel 13.18 Ow.