Artikel 12.32 Ow: Wie betaalt grond voor openbaar nut?

Grond die via de korting uit het blok komt, gaat vaak naar een gemeente, een waterschap of een organisatie die natuur beheert. Dit artikel bepaalt dat die verkrijger daarvoor betaalt. Gedeputeerde staten en het betrokken openbare lichaam of de andere rechtspersoon spreken een bedrag af, en dat bedrag mag niet lager zijn dan de werkelijke waarde van het perceel. Hoger mag wel, lager niet.

Alleen voor twee van de vier kortingscategorieën

De betalingsregel geldt niet voor alle grond die uit de korting komt. Hij is beperkt tot de categorieën natuur, landschap en erfgoed en tot de overige voorzieningen van openbaar nut, de onderdelen c en d van artikel 12.29 Ow. Voor openbare wegen en waterstaatswerken geldt deze regel dus niet; de toedeling van eigendom, beheer en onderhoud daarvan is afzonderlijk geregeld (artikel 12.11 Ow).

Een overeenkomst met een bodem erin

De hoogte van het bedrag is een zaak tussen de provincie en de verkrijger. Hun onderhandelingsruimte zit boven, niet onder de werkelijke waarde. Die term komt in deze wet ook terug bij de schadeloosstelling voor onteigening (artikel 15.22 Ow), waar hij als maatstaf voor de waarde van de zaak wordt gebruikt.

De oorspronkelijke eigenaar is geen partij

Dit is het punt dat in de praktijk misleest. De overeenkomst over de betaling staat los van de positie van de eigenaar of pachter die de grond inbracht. Die krijgt in beginsel vervangende kavels op grond van zijn aanspraak (artikel 12.30 Ow), en wat daarin tekortkomt wordt in geld verrekend (artikel 12.39 Ow). Hij kan in bepaalde gevallen vragen om geld in plaats van grond (artikel 12.33 Ow). Wat de verkrijgende rechtspersoon aan de provincie betaalt, bepaalt dus niet wat de eigenaar krijgt.

Als de eigenaar om geld heeft gevraagd

Op één punt werken de twee lijnen wel op elkaar in. Heeft de eigenaar of pachter voor dat perceel een beroep gedaan op de geldvergoeding, dan geldt voor de betaling door de verkrijger een afwijkende waarderingsregel: hij betaalt dan het bedrag van die vergoeding, of de werkelijke waarde als die hoger is (artikel 12.34 Ow).

Een voorbeeld. Langs een beek wordt vijf hectare uit de korting bestemd voor een natuurzone. Die grond wordt toegedeeld aan een terreinbeherende organisatie. Die onderhandelt met de provincie over de prijs, maar kan niet onder de werkelijke waarde komen. De akkerbouwers die de grond inbrachten, krijgen vervangende kavels elders in het blok.

In de praktijk

• Voor de verkrijgende rechtspersoon: neem de werkelijke waarde als ondergrens in uw begroting mee en vraag vooraf of eigenaren of pachters voor die percelen een geldvergoeding hebben aangevraagd, want dat kan de prijs verhogen.
• Voor de inbrengende eigenaar: richt uw zienswijze op uw eigen toedeling en verrekening; aan de prijsafspraak tussen provincie en verkrijger kunt u geen aanspraak ontlenen.

Dit artikel sluit de kring rond de korting: artikel 12.29 Ow haalt de grond uit het blok, dit artikel regelt de betaling bij de toedeling, en artikel 12.33 Ow en artikel 12.34 Ow regelen het geval waarin de oorspronkelijke eigenaar geld in plaats van grond wil.