Artikel 12.25 Ow: Elke kavel moet een uitweg hebben

Een kavel waar je niet bij kunt komen, is waardeloos. Daarom stelt de wet bij het indelen van het gebied één harde eis aan de vorm van elke kavel: hij moet uitweg hebben op een openbare weg. Ontsluiting is dus geen wens die later wordt opgelost, maar een voorwaarde bij het ontwerpen van de nieuwe kavels.

De eis kent twee niveaus. Dat er uitweg is, is verplicht. Dat de kavel ook aan de openbare weg grenst, moet zo veel mogelijk, maar het is geen absolute eis. Grenst een kavel niet aan de weg, dan moet de uitweg op een andere manier vastliggen.

Hoe de uitweg wordt geregeld

Het ruilbesluit heeft daarvoor de instrumenten in huis. In de bepalingen over kavels en rechten worden de grenzen van de openbare wegen vastgelegd en kunnen beperkte rechten worden gevestigd (artikel 12.24 Ow). In het belang van de herverkaveling kan dus bijvoorbeeld een erfdienstbaarheid van weg over een andere kavel worden gevestigd (artikel 12.35 Ow). Ook kan de landinrichting zelf voorzien in nieuwe of verbeterde wegen; de grond daarvoor komt uit de korting (artikel 12.29 Ow).

Verhouding tot het burenrecht

Buiten een herverkaveling moet een eigenaar die ingesloten raakt zelf achter een oplossing aan: het burenrecht van Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek geeft hem de mogelijkheid een noodweg te vorderen (artikel 5:57 BW). Dat is een procedure tegen de buren. Dit artikel voorkomt dat probleem aan de voorkant, bij het ontwerp van de kavels, en komt niet in de plaats van dat burenrecht.

Een voorbeeld. Een tuinder brengt drie percelen in die alle drie aan een zandpad liggen dat geen openbare weg is. Bij de nieuwe indeling krijgt hij één kavel aan de verharde landbouwweg. Was dat niet gelukt, dan had het ruilbesluit een erfdienstbaarheid over de naastgelegen kavel moeten vestigen om de uitweg veilig te stellen.

In de praktijk

• Voor de eigenaar: controleer in het ontwerp of uw uitweg op een openbare weg uitkomt en niet op een pad in particulier eigendom, en of een erfdienstbaarheid die u nodig hebt echt in het besluit staat.
• Voor de wegbeheerder: let erop welke wegen in het besluit als openbaar worden begrensd, want daar hangt de ontsluiting van de omliggende kavels aan.

De eis uit dit artikel werkt samen met de aanspraken op kwaliteit en oppervlakte uit artikel 12.26 Ow en artikel 12.30 Ow: een kavel moet niet alleen groot en goed genoeg zijn, maar ook bereikbaar.