Artikel 12.7 Ow: Wanneer is een inrichtingsbesluit verplicht?

Landinrichting loopt langs twee documenten. Het inrichtingsprogramma beschrijft wat de provincie in een gebied wil doen; het is een programma in de zin van artikel 3.14a Ow. Het inrichtingsbesluit bevat de beslissingen die andere overheden en burgers binden. Dit artikel zegt wanneer dat tweede document er moet zijn.

Een inrichtingsbesluit is verplicht in twee gevallen: als bij de landinrichting eigendom, beheer of onderhoud van voorzieningen van openbaar nut worden toegedeeld, en als herverkaveling of korting wordt toegepast. Blijft het bij feitelijke maatregelen zonder gevolgen voor rechten, dan kan de provincie met het programma volstaan.

Gelijktijdig vaststellen

De wet schrijft voor dat het inrichtingsbesluit gelijktijdig met het inrichtingsprogramma wordt vastgesteld. Daarmee kan de inhoud van het besluit niet losraken van de maatregelen waarvoor het nodig is. Het voorkomt ook dat de provincie eerst de plannen vaststelt en de ingreep in rechten pas later invult, als de keuzes feitelijk al zijn gemaakt.

Waarom dit onderscheid telt

Het verschil tussen de twee documenten is voor een betrokkene het verschil tussen meepraten en procederen. Het inrichtingsbesluit is een besluit: het wordt voorbereid met afdeling 3.4 Awb (artikel 16.33f Ow), het wordt bekendgemaakt volgens artikel 16.82b Ow, en daarna staat beroep open. Voor een toedeling van grond buiten het herverkavelingsblok geeft artikel 16.33l Ow een eigen beroepsregeling.

Ontbreekt een inrichtingsbesluit terwijl een van de twee gevallen aan de orde is, dan mist de ingreep in rechten een grondslag. De toedeling van eigendom en de herverkaveling kunnen niet op een programma worden gebaseerd; daarvoor is een besluit nodig waartegen rechtsbescherming openstaat.

Het besluit kan ook nodig zijn zonder dat er wordt herverkaveld. Alleen al de toedeling van het beheer en onderhoud van een nieuwe weg of watergang is genoeg om het verplicht te maken.

Een voorbeeld. Een provincie wil in een beekdal het watersysteem herstellen, een fietspad aanleggen en de kavels van de boeren rond hun erven brengen. Het eerste en het tweede zijn maatregelen die in het inrichtingsprogramma worden beschreven. Voor de herverkaveling en voor de eigendom van het fietspad is een inrichtingsbesluit nodig, dat op dezelfde dag wordt vastgesteld.

In de praktijk

• Voor de grondeigenaar: let bij de terinzagelegging op of er naast een programma ook een besluit ligt. Alleen dat besluit raakt uw recht en alleen daartegen kunt u opkomen.
• Voor de gemeente of het waterschap: controleer of de toedeling van beheer en onderhoud die u raakt in het besluit staat en niet alleen in het programma.

Wat er inhoudelijk in het besluit moet staan, volgt uit artikel 12.8 Ow. De maatregelen waarvoor het nodig kan zijn, staan in artikel 12.3 Ow; de herverkaveling zelf wordt daarna uitgewerkt in het ruilbesluit van artikel 12.22 Ow.