Artikel 11.19 Ow: Vanaf wanneer betaalt de onteigenaar de lasten?

Bij elke eigendomsovergang moet duidelijk zijn wie de lopende lasten draagt. Dit artikel geeft daarvoor één peildatum: waterschaps- en soortgelijke lasten en alle belastingen waarmee de onteigende zaak is bezwaard of die daarover worden betaald, gaan over op de onteigenaar met ingang van de dag waarop de onteigeningsakte in de openbare registers is ingeschreven.

Die dag is dezelfde dag waarop de eigendom overgaat (artikel 11.18 Ow). Lasten en belastingen volgen dus de eigendom, zonder aparte afspraak en zonder tussenperiode.

Wat eronder valt

Het gaat om lasten en belastingen die aan de zaak zijn verbonden: de waterschapslasten en soortgelijke heffingen, en de belastingen waarmee de zaak is bezwaard of die daarover worden betaald. Persoonlijke schulden van de onteigende die niets met de zaak te maken hebben, vallen er niet onder.

Waarom dit praktisch is

Omdat de datum vastligt, hoeft er niet over te worden onderhandeld. De periode tot de inschrijving blijft voor rekening van de onteigende, de periode daarna voor de onteigenaar. Bij heffingen die per kalenderjaar worden opgelegd, betekent dat een verdeling naar tijdsgelang tussen de twee.

Draagplicht, niet heffingsplicht

Het artikel gaat over de verhouding tussen de onteigende en de onteigenaar. Aan wie de heffende instantie de aanslag oplegt en naar welk peilmoment zij dat doet, bepaalt de belastingwet waarop die heffing rust, en daarover gaat deze bepaling niet. Is een aanslag over het hele jaar al aan de oorspronkelijke eigenaar opgelegd, dan verandert dit artikel die aanslag niet; het bepaalt wie de last vanaf de dag van inschrijving draagt. In de afwikkeling leidt dat tot een verrekening tussen beide partijen.

Geen aparte afspraak nodig

De overgang werkt van rechtswege. Er hoeft geen beding over te worden opgenomen in de onteigeningsakte en er is geen aanvullende overeenkomst voor nodig. Dat is logisch, want bij een onteigening is er geen koopovereenkomst waarin dit soort dingen anders zou kunnen worden geregeld.

Een voorbeeld. Een perceel wordt onteigend en de akte wordt op 15 juni ingeschreven. De waterschapsheffing over dat jaar was al aan de oorspronkelijke eigenaar opgelegd. Vanaf 15 juni rust de last op de onteigenaar, en de verrekening over de resterende maanden wordt op die datum afgewikkeld.

In de praktijk

• Voor de onteigenaar: leg de datum van inschrijving vast en gebruik die als enige peildatum voor de verrekening van lasten en heffingen.
• Voor de onteigende: bewaar de aanslagen over het jaar van de onteigening en de bewijzen van betaling; voor de verdeling is de dag van inschrijving beslissend, niet de dag van de beschikking of van de akte.

Deze bepaling zegt niets over de hoogte van de schadeloosstelling; die wordt vastgesteld volgens afdeling 15.3 Ow, waarvoor de onteigenaar de rechtbank verzoekt (artikel 11.14 Ow).