Artikel 10.10g Ow: Perceel tijdelijk in gebruik bij de overheid

Tijdens een landinrichting kan een perceel tijdelijk in gebruik worden gegeven aan een openbaar lichaam of een rechtspersoon (artikel 12.21, derde lid, Ow). Dit artikel bepaalt dat de rechthebbende dan moet gedogen dat die partij er de werkzaamheden verricht die zij nodig acht voor de uitvoering van het inrichtingsprogramma.

De plicht is ruim omschreven: de wet geeft geen lijst van handelingen, maar knoopt aan bij het oordeel van de gebruiker over wat nodig is. Daar staan twee begrenzingen tegenover. De werkzaamheden moeten dienen voor de uitvoering van het inrichtingsprogramma, en zij mogen alleen op het perceel dat tijdelijk in gebruik is gegeven.

Twee soorten tijdelijk gebruik

Artikel 12.21 Ow kent twee situaties, en dit hoofdstuk behandelt ze apart. Is een perceel op grond van het eerste lid aan een ander in gebruik gegeven, dan gelden de gedoogplichten van artikel 10.10d Ow, artikel 10.10e Ow en artikel 10.10f Ow ook voor die gebruiker. Gaat het om het derde lid — gebruik door een openbaar lichaam of een rechtspersoon — dan geldt dit artikel, en is het juist de rechthebbende die moet gedogen.

Wat de eigenaar wel kan doen

Dat de gebruiker zelf bepaalt wat nodig is, betekent niet dat alles is toegestaan. De werkzaamheden moeten aan het inrichtingsprogramma zijn te koppelen; werk dat daarbuiten valt, valt ook buiten de gedoogplicht. Omdat er geen beschikking is, komt die vraag niet als besluit bij de bestuursrechter terug, maar speelt zij bij de uitvoering en bij de vergoeding van de schade.

De plicht duurt zolang het gebruik duurt

De gedoogplicht hangt aan de tijdelijke ingebruikgeving. Eindigt die, dan eindigt ook de plicht: het perceel komt weer ter beschikking van de rechthebbende en verdere werkzaamheden hebben een nieuwe grondslag nodig. In de tussentijd blijft de rechthebbende eigenaar en blijven zijn rechten op de zaak bestaan.

Een voorbeeld. Een eigenaar heeft een perceel dat voor de duur van de inrichting in gebruik is gegeven aan het waterschap. Het waterschap legt er een tijdelijke werkweg en een gronddepot aan, beide nodig om een nieuwe watergang te kunnen maken. Dat moet de eigenaar toestaan. Zou het waterschap er materieel stallen voor een project elders, dan ontbreekt de grondslag.

In de praktijk

• Voor de eigenaar: laat vastleggen hoe het perceel erbij ligt aan het begin van het gebruik; dat is de maatstaf bij de teruggave.
• Voor de gebruiker: houd bij welke werkzaamheden met welk onderdeel van het inrichtingsprogramma samenhangen.

Deze gedoogplicht raakt het eigendom niet: het perceel blijft van de rechthebbende en wordt alleen tijdelijk gebruikt. Voor een blijvende herindeling van eigendom geldt hoofdstuk 12 en voor de ontneming van eigendom de onteigening van hoofdstuk 11. De vergoeding van schade loopt via hoofdstuk 15 (artikel 15.13 Ow).