Artikel 10.9 Ow: Mijnbouw diep onder het perceel

Eigendom van grond strekt zich ook uit tot de ruimte eronder. Dit artikel begrenst dat: activiteiten van een mijnbouwvergunninghouder op meer dan honderd meter onder de oppervlakte moet de rechthebbende dulden.

Het gaat om de houder van een vergunning voor het opsporen van CO2-opslagcomplexen, het opsporen of winnen van delfstoffen of aardwarmte of het opslaan van stoffen als bedoeld in artikel 1 van de Mijnbouwwet. Hij moet die activiteiten verrichten volgens de regels die daarvoor gelden; de gedoogplicht zet die regels niet buiten werking.

De grens van honderd meter

Boven honderd meter geldt deze gedoogplicht niet. Een boring of een voorziening die ondieper blijft, vraagt dus om overeenstemming met de rechthebbende of om een gedoogplichtbeschikking; voor energie en mijnbouw biedt artikel 10.14 Ow daarvoor de grondslag. De diepte is een harde maat en maakt een discussie per geval over de vraag of de eigenaar nog belang heeft bij verzet overbodig.

Hoe dit zich tot het eigendom verhoudt

Het burgerlijk recht kent een vergelijkbare begrenzing: artikel 5:21 BW staat gebruik van de ruimte onder de oppervlakte aan anderen toe als dat zo diep gebeurt dat de eigenaar geen belang heeft zich daartegen te verzetten. Dit artikel maakt die grens voor mijnbouwactiviteiten concreet. Het eigendom van de grond blijft intact: er wordt niets ontnomen, er moet iets worden geduld. Voor eigendomsovergang is onteigening nodig, waarvoor hoofdstuk 11 geldt.

Wat de plicht niet omvat

De gedoogplicht betreft het opsporen, winnen en opslaan in de ondergrond, zoals de Mijnbouwwet die activiteiten omschrijft. Alles wat aan de oppervlakte gebeurt, valt erbuiten: een boorlocatie, een installatie, een put en de leidingen daarnaartoe. Ook een ondergrondse voorziening die ondieper blijft dan honderd meter valt er niet onder, hoe nauw zij ook met de winning samenhangt.

Een voorbeeld. Een tuinder heeft een perceel boven een gasveld. Op anderhalve kilometer diepte loopt een boring onder zijn grond door. Daartegen kan hij zich niet verzetten. Wil dezelfde partij op zijn perceel een put of een leiding op vijftig meter diepte aanleggen, dan is dit artikel daarvoor geen grondslag.

In de praktijk

• Voor de grondeigenaar: vraag op welke diepte de activiteit plaatsvindt; dat bepaalt of er een gedoogplicht van rechtswege is.
• Voor de vergunninghouder: houd de vergunningvoorschriften aan, want de plicht geldt alleen voor activiteiten volgens de daarvoor geldende regels.

Over aansprakelijkheid voor schade door mijnbouw zelf gaat dit artikel niet. De vergoeding van schade door de gedoogplicht loopt via hoofdstuk 15 (artikel 15.13 Ow). Voor activiteiten die wel aan de oppervlakte raken, zijn de gedoogplichtbeschikkingen van afdeling 10.3 de route, met het recht op toegang van artikel 10.1a Ow.