Artikel 10.1a Ow: Mag de uitvoerder het terrein op?

Een gedoogplicht zonder toegang levert niets op. Dit artikel geeft de initiatiefnemer en zijn gemachtigde daarom het recht de onroerende zaak te betreden, en wel voor de activiteiten uit de afdelingen 10.2 en 10.3 en voor de activiteiten die in de gedoogplichtbeschikking staan.

Het recht kent één maatstaf: de toegang reikt zover als redelijkerwijs nodig is voor de uitvoering. Niet verder, niet langer en niet over een groter deel van het perceel dan de werkzaamheden vragen.

Geen apart besluit nodig

De toegang volgt rechtstreeks uit de wet. Er komt geen aparte beschikking voor, ook niet als de gedoogplicht zelf wel bij beschikking is opgelegd. Wie bezwaar heeft tegen de omvang van de toegang, bestrijdt dus geen toegangsbesluit, maar voert aan dat wat wordt gevraagd niet redelijkerwijs nodig is voor de activiteiten waar het om gaat.

De beschikking bepaalt de grens

Bij een gedoogplicht uit afdeling 10.3 staan de activiteiten in de beschikking zelf (artikel 10.22 Ow). Die opsomming werkt door in de toegang: voor iets wat niet in de beschikking staat, bestaat ook geen recht het terrein daarvoor te betreden. Voor het binnentreden van een woning geldt de Algemene wet op het binnentreden; artikel 10.5 Ow bevat daarover een eigen regeling voor de inspectie van watersystemen.

Toegang is nog geen gebruik

Het artikel geeft toegang voor de uitvoering van activiteiten, niet een recht om het perceel verder te gebruiken. Een rijroute, een plek voor materieel of een tijdelijke opslag valt er alleen onder voor zover de uitvoering dat vraagt. De plicht werkt daarnaast per gerechtigde: liggen eigendom en gebruik bij verschillende partijen, dan heeft de initiatiefnemer met beide te maken.

Een voorbeeld. In de gedoogplichtbeschikking voor een leiding onder een weiland staat dat de leiding mag worden aangelegd en onderhouden. De uitvoerder wil het weiland over de volle breedte als opslagterrein voor buizen gebruiken, hoewel dat ook naast het tracé kan. Dat laatste gaat verder dan redelijkerwijs nodig is; de eigenaar kan daarover met de initiatiefnemer overleggen voordat het werk begint.

In de praktijk

• Voor de rechthebbende: vraag om de beschikking en om een opgave wie als gemachtigde optreedt; de toegang geldt alleen voor de daarin genoemde activiteiten.
• Voor de initiatiefnemer: beschrijf vooraf welk deel van het perceel nodig is en voor hoe lang; dat voorkomt discussie over de redelijkheid.

Dit artikel staat bij de algemene bepalingen omdat het voor het hele hoofdstuk werkt. Bij activiteiten uit artikel 10.2 Ow en artikel 10.3, eerste lid, Ow moet de beheerder de rechthebbende daarnaast achtenveertig uur vooraf informeren (artikel 10.4 Ow). Schade die door het betreden en de werkzaamheden ontstaat, wordt vergoed volgens hoofdstuk 15 (artikel 15.13 Ow en artikel 15.14 Ow).