Artikel 9.16 Ow: De rechter laten oordelen over de prijs

Het bevoegd gezag heeft laten weten in beginsel bereid te zijn en de onderhandelingen over de voorwaarden zijn begonnen. Komen partijen niet tot elkaar, dan kan de vervreemder op grond van artikel 9.16 Ow het bevoegd gezag verzoeken de rechtbank om een oordeel over de prijs te vragen. Het bevoegd gezag moet dat verzoek binnen vier weken bij de rechtbank indienen en voegt daarbij een afschrift van het verzoek van de vervreemder.

De sleutel ligt bij de vervreemder

Dat is een opvallende constructie. Het initiatief ligt bij de vervreemder, maar de procedure wordt namens het bevoegd gezag gestart. Voor de vervreemder betekent dit dat zijn verzoek schriftelijk en dateerbaar moet zijn: de vier weken lopen vanaf dat verzoek, en het afschrift dat meegaat naar de rechtbank is zijn eigen stuk.

Twee voorwaarden vooraf

Het artikel geldt alleen als het bevoegd gezag in beginsel bereid is het goed te kopen of op grond van een andere titel te verkrijgen, en als er daadwerkelijk wordt onderhandeld over de voorwaarden. Heeft het bevoegd gezag nee gezegd of niet tijdig beslist, dan is dit niet de route; dan geldt artikel 9.14 Ow en kan de vervreemder eventueel de weg van artikel 9.18 Ow proberen.

Wat de rechter doet

De rechtbank geeft een oordeel over de prijs. Hoe die procedure verloopt, staat niet hier maar in de artikelen 16.122 en 16.123 Ow: daar zijn de benoeming van deskundigen, de termijnen en de beschikking over de prijs geregeld. Het oordeel van de rechter dwingt niemand tot verkoop; het legt een prijs vast waartegen de vervreemder vervolgens de levering kan verlangen op grond van artikel 9.20 Ow.

Een voorbeeld. Een eigenaar van een perceel biedt aan, de provincie zegt in beginsel ja en de gesprekken gaan maanden over de waarde van een loods op het perceel. De eigenaar verzoekt gedeputeerde staten schriftelijk om de rechtbank te laten oordelen. Gaat dat verzoek binnen vier weken naar de rechtbank, dan bepaalt de rechter de prijs. Gebeurt dat niet, dan treedt artikel 9.17 Ow in werking.

In de praktijk

• Voor de vervreemder: dien het verzoek schriftelijk in met een duidelijke datum en bewaar het verzendbewijs; daarmee kunt u later de vier weken aantonen.
• Voor de vervreemder: u bent niet verplicht te verkopen omdat u deze procedure start; het oordeel over de prijs geeft u juist een onderbouwd alternatief.
• Voor het bevoegd gezag: leg het verzoek direct voor; het niet of te laat indienen heeft het rechtsgevolg van artikel 9.17 Ow.
• Voor de koper: een lopende prijsprocedure zegt nog niets over de uitkomst; wacht met een leveringsdatum tot duidelijk is of de overheid afneemt.

Deze procedure kan alleen volgen op een uitnodiging (artikel 9.15 Ow). Het spiegelbeeld, waarin de vervreemder de overheid juist tot afname wil dwingen, staat in artikel 9.18 Ow.