Artikel 9.10 Ow: Ontheffing wegens gewichtige redenen

Naast de vaste uitzonderingen kent de wet een maatwerkoplossing. Artikel 9.10 Ow geeft het bevoegd gezag de bevoegdheid om op verzoek te besluiten dat de aanbiedingsplicht van artikel 9.7 Ow in een concreet geval niet geldt. Voorwaarde is dat de vervreemder gewichtige redenen aannemelijk maakt. Het bevoegd gezag kan aan zijn besluit beperkingen verbinden.

De bewijslast ligt bij de vervreemder

Het initiatief en de onderbouwing komen van de verzoeker. Aannemelijk maken is een lichtere eis dan bewijzen, maar het vraagt wel een concreet verhaal met stukken: waarom kan in dit geval niet worden gewacht op de procedure van paragraaf 9.2.3, en waarom is dat niet een gewoon ondernemersrisico. Een algemene verwijzing naar de wens om snel te verkopen is geen gewichtige reden.

Beperkingen in plaats van alles of niets

Omdat het bevoegd gezag beperkingen kan opleggen, is het geen keuze tussen volledige vrijheid en volledige gebondenheid. Te denken valt aan een ontheffing die alleen voor een bepaalde koper geldt, die aan een termijn is gebonden of die alleen een deel van de onroerende zaak betreft. Voor de verzoeker is dat gunstig: een verzoek dat zelf al een begrenzing voorstelt, maakt meer kans dan een verzoek om onbeperkte vrijheid.

Het is een besluit, dus de Awb geldt

Een beslissing op zo een verzoek is een besluit. Dat betekent dat de regels van de Algemene wet bestuursrecht erop van toepassing zijn: het besluit moet zorgvuldig worden voorbereid en worden gemotiveerd (artikel 3:46 Awb), en wie het er niet mee eens is kan bezwaar maken binnen zes weken (artikel 6:7 Awb) en daarna beroep instellen. Dat geldt ook voor een belanghebbende derde die juist bezwaar heeft tegen een verleende ontheffing.

Een voorbeeld. Een ondernemer moet een bedrijfspand verkopen omdat zijn bank het krediet opzegt en een gedwongen verkoop dreigt. Hij heeft een koper, maar de procedure met de gemeente kost maanden die hij niet heeft. Hij verzoekt het college om toepassing van artikel 9.10 Ow, legt de opzegging en de biedingen over, en stelt zelf voor de ontheffing te beperken tot deze koper en tot drie maanden.

In de praktijk

• Voor de vervreemder: dien het verzoek zo vroeg mogelijk in en leg de stukken over die de urgentie laten zien; stel zelf een begrenzing voor.
• Voor de koper: maak de koop afhankelijk van een onherroepelijke ontheffing, want tot die tijd stuit de levering af op artikel 9.21 Ow.
• Voor het bevoegd gezag: schrijf de beperkingen uit in het besluit zelf, want de notaris moet daarop afgaan bij de verklaring van artikel 9.21 Ow.

Wie buiten dit artikel valt, komt terug bij de hoofdregel van artikel 9.7 Ow en bij de vaste uitzonderingen in de artikelen 9.8 en 9.9 Ow. Loopt de gewone procedure al, dan geven de artikelen 9.14 en 9.17 Ow aan wanneer de weg naar derden vrijkomt.