Artikel 5.53a Ow: Lagere besturen mogen het project niet blokkeren

Een projectbesluit van het Rijk kan jaren in uitvoering zijn. In die tijd blijven provincies en waterschappen hun eigen besluiten nemen. Dit artikel voorkomt dat zij met die besluiten het project van een hogere bestuurslaag ondermijnen, en zet daarmee een rangorde tussen de bestuurslagen.

De kern staat in het tweede lid. In een projectbesluit of een voorbereidingsbesluit van gedeputeerde staten mogen geen regels worden gesteld die het uitvoeren van een project belemmeren waarvoor een bestuursorgaan van het Rijk een projectbesluit heeft vastgesteld. Datzelfde geldt voor regels die in strijd zijn met regels die op grond van een rijks-voorbereidingsbesluit in het omgevingsplan zijn opgenomen.

Hetzelfde voor het waterschap

Voor het waterschap werkt het via een schakelbepaling. Het eerste lid verklaart onderdelen van artikel 4.19a Ow — de bepaling die hetzelfde regelt voor het omgevingsplan — van overeenkomstige toepassing op een projectbesluit van het dagelijks bestuur van een waterschap. Zo geldt het verbod op belemmerende regels in alle drie de decentrale instrumenten en niet alleen in het omgevingsplan.

De beperking geldt niet eeuwig

Het derde lid zet daar een grens op. In een projectbesluit van het Rijk moet een termijn worden gesteld voor de toepassing van het tweede lid. Die termijn kan eenmaal worden verlengd, en alleen als het bestuursorgaan dat nodig acht voor de uitvoering van het project. Na die termijn zijn provincie en waterschap dus weer vrij; het rijksproject legt hun regelgevende bevoegdheid niet onbeperkt vast.

Als een instructie het tegendeel vraagt

Op het verbod om belemmerende regels te stellen bestaat één uitzondering. Vergt een instructieregel als bedoeld in artikel 2.24 Ow of een instructie als bedoeld in artikel 2.34 Ow juist dat zulke regels worden gesteld, dan geldt het verbod in zoverre niet. Een bestuursorgaan komt dan niet in de knel tussen twee rijksopdrachten die elkaar uitsluiten.

Een voorbeeld. Het Rijk heeft een projectbesluit vastgesteld voor de verbreding van een vaarweg, met een termijn van zes jaar. Een provincie wil in die periode een voorbereidingsbesluit nemen dat ontgravingen in hetzelfde gebied aan banden legt. Voor zover dat besluit de verbreding belemmert, mag die regel er niet in; na het verstrijken van de termijn kan de provincie haar regel wel stellen.

In de praktijk

• Voor het bestuursorgaan: controleer voor elk eigen projectbesluit of voorbereidingsbesluit of er in het gebied een lopend projectbesluit van een hogere bestuurslaag is.
• Voor de initiatiefnemer: let op de gestelde termijn, want daarna kan een nieuwe decentrale regel het project alsnog raken.

De bepaling hoort bij de inhoudelijke eisen van artikel 5.53 Ow en bij de doorwerking in het omgevingsplan uit artikel 5.52 Ow. Het voorbereidingsbesluit waarop zij aansluit, is geregeld in artikel 4.16 Ow.