Artikel 5.53 Ow: Welke eisen gelden voor een projectbesluit?

Het projectbesluit doet twee dingen tegelijk: het wijzigt het omgevingsplan en het kan gelden als omgevingsvergunning. Dit artikel zorgt ervoor dat voor elk van die onderdelen dezelfde maatstaf geldt als wanneer het besluit langs de gewone weg zou zijn genomen. Een projectbesluit is dus geen route om lichtere eisen te krijgen.

Voor het deel dat het omgevingsplan wijzigt, zijn de artikelen 4.1 Ow en 4.2, eerste lid, Ow en de paragrafen 4.1.2 en 4.3.1 van overeenkomstige toepassing. Daarmee geldt onder meer dat het moet gaan om een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, de kernnorm voor het omgevingsplan. Voor het deel dat als omgevingsvergunning geldt, zijn de paragrafen 5.1.3 tot en met 5.1.5 en de daarop gebaseerde regels van overeenkomstige toepassing: dezelfde beoordelingsregels als bij de vergunning zelf.

Belemmerende regels buiten toepassing laten

Het derde en vierde lid geven een eigen bevoegdheid. Wordt de uitvoering van een projectbesluit onevenredig belemmerd door regels van een ander bestuur, dan kunnen die regels om dringende redenen buiten toepassing worden gelaten. Bij een projectbesluit van gedeputeerde staten gaat het om regels van een gemeente anders dan het omgevingsplan en om regels van een waterschap. Bij een projectbesluit van het Rijk komen daar ook provinciale regels bij.

Twee drempels naast elkaar

De bevoegdheid is bewust zwaar opgetuigd. Er moet sprake zijn van een onevenredige belemmering, en er moeten dringende redenen zijn om de regel buiten toepassing te laten. Beide voorwaarden moeten zijn vervuld; een regel die alleen lastig uitkomt is niet genoeg. Het buiten toepassing laten kan in het projectbesluit zelf gebeuren, maar ook later bij een afzonderlijk besluit tijdens de uitvoering.

Het omgevingsplan valt erbuiten

Regels in het omgevingsplan vallen uitdrukkelijk niet onder deze bevoegdheid. Dat is logisch: het projectbesluit wijzigt het omgevingsplan op grond van artikel 5.52, eerste lid, Ow al zelf, dus daar hoeft niets buiten toepassing te worden gelaten. Het gaat hier om de andere verordeningen: een gemeentelijke verordening naast het omgevingsplan, een waterschapsverordening of een andere waterschapsregeling, en bij een rijksproject ook een provinciale regeling.

Een voorbeeld. Een provincie stelt een projectbesluit vast voor een nieuwe sluis. Een gemeentelijke ligplaatsverordening maakt het onmogelijk om bij het werk een tijdelijke werkhaven in te richten, waardoor de aanvoer over water wegvalt. Gedeputeerde staten kunnen die verordening dan om dringende redenen buiten toepassing laten, in het projectbesluit of bij een later besluit.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: onderbouw per regel afzonderlijk waarom de belemmering onevenredig is; een algemene verwijzing naar projectvertraging volstaat niet.
• Voor de omgeving: ga na of een verordening waarop gerekend werd buiten toepassing is gelaten, want dat kan in het projectbesluit zelf verstopt zitten.

Waar de twee onderdelen van het besluit op rusten, volgt uit artikel 5.52 Ow. Dat lagere besturen het project niet via eigen besluiten mogen dwarsbomen, is geregeld in artikel 5.53a Ow.