Artikel 5.47 Ow: Het voornemen: de start van de procedure

De projectprocedure begint niet met een plan maar met een opgave. Het bevoegd gezag maakt openbaar dat het een verkenning gaat doen naar een bestaande of toekomstige opgave in de fysieke leefomgeving, en meldt tegelijk welke route het daarna wil volgen: rechtstreeks naar een projectbesluit, of eerst nog een voorkeursbeslissing.

Dat moment is voor de omgeving het belangrijkste van de hele procedure. Op het moment van het voornemen staat nog niets vast: er is geen tracé, geen ontwerp en geen variant die al is afgevallen. Wie later wil meepraten, komt vaak aan bij keuzes die al gemaakt zijn.

Ieder mag een oplossing voordragen

Bij het voornemen moet het bevoegd gezag ieder in de gelegenheid stellen mogelijke oplossingen voor de opgave voor te dragen, binnen een termijn die het zelf stelt. Daar hoort een tweede verplichting bij: het bevoegd gezag geeft aan welke uitgangspunten het hanteert om die oplossingen redelijkerwijs in beschouwing te nemen. Dat maakt vooraf kenbaar waaraan een voorstel wordt afgemeten, in plaats van achteraf.

Kenbaar maken hoe wordt samengewerkt

Uiterlijk bij het begin van de verkenning moet het bevoegd gezag ook bekendmaken hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen zullen worden betrokken. Dat staat los van de mogelijkheid om oplossingen voor te dragen en komt daar bovenop. Over dit onderdeel worden bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere regels gesteld; die staan dus niet in de wet zelf.

Wanneer een voorkeursbeslissing in ieder geval komt

Het tweede lid geeft de mogelijkheid om los van een concreet project vast te leggen in welke gevallen er in ieder geval een voorkeursbeslissing wordt genomen. Dat kan bij algemene maatregel van bestuur of bij besluit van het bevoegd gezag. Het gaat om een bevoegdheid, niet om een plicht; is er niets vastgelegd, dan kiest het bevoegd gezag per project.

Een voorbeeld. Een provincie constateert dat een regionale weg structureel vastloopt en kondigt een verkenning aan. Een transportbedrijf aan die weg draagt binnen de gestelde termijn een variant voor waarbij de bedrijvenstrook een eigen ontsluiting krijgt. Omdat de uitgangspunten al bekend zijn gemaakt, weet het bedrijf waaraan die variant wordt getoetst, en de provincie moet er in de verkenning iets mee doen.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: maak de uitgangspunten concreet en de termijn ruim genoeg; een voorstel dat buiten de termijn komt, hoeft niet meer te worden meegenomen.
• Voor de omgeving: reageer op het voornemen en niet pas op het ontwerpbesluit; dit is het enige moment waarop een eigen oplossing nog op tafel kan komen.

Wat met de voorgedragen oplossingen gebeurt, staat in artikel 5.48 Ow; waartoe een voorkeursbeslissing kan leiden, in artikel 5.49 Ow. In het projectbesluit moet het bevoegd gezag zich verantwoorden over dit traject, zie artikel 5.51 Ow. Bij een uitwerking of wijziging van een projectbesluit hoeft deze fase niet opnieuw te worden doorlopen, zie artikel 5.50 Ow.