Artikel 5.46 Ow: Wanneer een projectbesluit verplicht is

Voor de meeste projecten is het projectbesluit een keuze. Dit artikel noemt de gevallen waarin het dat niet is. Gaat het om de daarin genoemde werken met een nationaal belang, dan stelt de minister van Infrastructuur en Waterstaat in ieder geval een projectbesluit vast, in overeenstemming met de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.

De lijst in het eerste lid beslaat de aanleg van een autoweg of autosnelweg, een spoorweg of een vaarweg, en daarnaast een reeks wijzigingen die met drempels zijn omschreven. Bij wegen gaat het om de ombouw tot autosnelweg en om uitbreiding met rijstroken als het weggedeelte twee knooppunten of aansluitingen verbindt. Bij spoor gaat het om extra sporen tussen twee aansluitingen, om spoorwegbouwkundige bouwwerken, om een verbindingsboog en om een samenhangend geheel van maatregelen. Ook het opnieuw in gebruik nemen van een al aangelegde spoorweg van vijf kilometer of meer valt eronder.

De drempels bij vaarwegen

Voor vaarwegen is de verplichting het meest concreet begrensd. Een vergroting of verdieping valt eronder als het ruimteoppervlak van de vaarweg met ten minste twintig procent toeneemt, of als de vaarweg blijvend wordt verdiept waarbij meer dan vijf miljoen kubieke meter grond wordt verzet. Blijft een ingreep onder die drempels, dan bestaat er geen plicht, maar kan nog altijd vrijwillig voor een projectbesluit worden gekozen.

Primaire waterkeringen: Rijk of waterschap

De aanleg, verlegging of versterking van primaire waterkeringen is verdeeld. Gaat het om keringen in beheer bij het Rijk, dan ligt de plicht bij de minister. Voor alle andere primaire waterkeringen stelt het dagelijks bestuur van het waterschap in ieder geval een projectbesluit vast. Let op de begrenzing: het gaat om aanleg, verlegging of versterking van de kering zelf. Andere activiteiten in of bij een waterstaatswerk vallen hier niet onder en lopen langs de gewone weg van de omgevingsvergunning.

Een voorbeeld. Een waterschap wil een regionale kade over twee kilometer ophogen. Die kade is geen primaire waterkering, dus het tweede lid verplicht tot niets. Het waterschap kan de ingreep met een projectbesluit op grond van artikel 5.44 Ow oppakken als dat voor de doorwerking in het omgevingsplan nuttig is, maar het mag ook kiezen voor het gewone instrumentarium.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: toets een ingreep eerst aan de drempels in dit artikel; daarboven is er geen keuze en moet de projectprocedure worden doorlopen.
• Voor de omgeving: bij deze projecten lopen de uitvoeringsbesluiten altijd gecoördineerd, dus houd de gebundelde kennisgeving goed in de gaten.

De keerzijde van de plicht staat in artikel 5.45, tweede lid, Ow: bij deze projectbesluiten is artikel 16.7 Ow rechtstreeks van toepassing op de coördinatie van de uitvoeringsbesluiten. Wie het besluit neemt als het Rijk samen met een provincie of waterschap optrekt, volgt uit artikel 5.44a Ow.