Artikel 5.42 Ow: Hoe worden de wijzigingsgronden ingevuld?

Hoe worden de wijzigingsgronden ingevuld?

Als voor een activiteit als bedoeld in artikel 5.1 toepassing wordt gegeven aan artikel 5.39, onder a, of 5.40, eerste lid, onder a, of tweede lid, onder a, worden bij algemene maatregel van bestuur gevallen of gronden met hetzelfde oogmerk bepaald als het oogmerk waarmee op grond van artikel 5.18 regels over die activiteit worden gesteld.
Als geval als bedoeld in artikel 5.39, onder a, waarin het bevoegd gezag de voorschriften van een omgevingsvergunning wijzigt, wordt in ieder geval aangewezen het geval waarin uit toepassing van artikel 5.38 is gebleken dat de nadelige gevolgen die de desbetreffende activiteit voor het milieu veroorzaakt: a. gezien de ontwikkelingen van de technische mogelijkheden tot het beschermen van het milieu, verder kunnen worden beperkt, of b. gezien de ontwikkelingen met betrekking tot de kwaliteit van het milieu, verder moeten worden beperkt.
Als geval als bedoeld in artikel 5.39, onder a, waarin het bevoegd gezag de omgevingsvergunning voor een jachtgeweeractiviteit intrekt, wordt in ieder geval aangewezen het geval waarin de vergunninghouder misbruik heeft gemaakt van wapens of munitie of van de bevoegdheid die voorhanden te hebben, of waarin er andere aanwijzingen zijn dat aan hem het voorhanden hebben van wapens of munitie niet langer kan worden toevertrouwd.
Als geval als bedoeld in artikel 5.40, eerste lid, onder a, of tweede lid, onder a, wordt in ieder geval aangewezen het geval waarin de voorschriften van de omgevingsvergunning kunnen worden gewijzigd of de omgevingsvergunning kan worden ingetrokken, met het oog op het treffen van passende preventieve maatregelen ter bescherming van de gezondheid, bedoeld in artikel 4.22, tweede lid, onder b.

Toelichting

De gevallen waarin een omgevingsvergunning moet of kan worden gewijzigd of ingetrokken, staan niet in de wet maar in een algemene maatregel van bestuur (artikel 5.39 Ow en artikel 5.40 Ow). Dit artikel is de rem op die opdracht: het bepaalt met welk doel die gevallen mogen worden bepaald en welke gevallen er in ieder geval in horen.

Het eerste lid legt een koppeling. Wordt voor een activiteit als bedoeld in artikel 5.1 Ow toepassing gegeven aan die artikelen, dan worden de gevallen of gronden bij algemene maatregel van bestuur met hetzelfde oogmerk bepaald als het oogmerk waarmee op grond van artikel 5.18 Ow regels over die activiteit worden gesteld. Een vergunning kan dus niet worden gewijzigd of ingetrokken met het oog op een belang dat bij de aanvraag niet mocht meewegen.

Verplicht geval: na een actualisering

Het tweede lid wijst een geval aan dat in ieder geval onder de wijzigingsplicht van artikel 5.39 Ow valt. Blijkt uit de toepassing van artikel 5.38 Ow dat de nadelige gevolgen van de activiteit voor het milieu verder kunnen worden beperkt gezien de technische mogelijkheden, of verder moeten worden beperkt gezien de kwaliteit van het milieu, dan wijzigt het bevoegd gezag de voorschriften. Let op het verschil tussen kunnen en moeten: beide leiden hier tot dezelfde plicht.

Verplicht geval: het jachtgeweer

Het derde lid wijst een tweede verplicht geval aan, voor de omgevingsvergunning voor een jachtgeweeractiviteit. Heeft de vergunninghouder misbruik gemaakt van wapens of munitie of van de bevoegdheid die voorhanden te hebben, of zijn er andere aanwijzingen dat hem dat niet langer kan worden toevertrouwd, dan wordt de vergunning ingetrokken.

Een geval voor de bevoegdheid

Het vierde lid gaat niet over een plicht maar over de bevoegdheid van artikel 5.40 Ow. Aangewezen wordt in ieder geval het geval waarin de voorschriften kunnen worden gewijzigd of de vergunning kan worden ingetrokken met het oog op passende preventieve maatregelen ter bescherming van de gezondheid, bedoeld in artikel 4.22, tweede lid, Ow.

Een bedrijf met een lozingsactiviteit blijkt bij de periodieke beoordeling met een extra zuiveringsstap aanmerkelijk minder te kunnen lozen. Omdat dit het geval van het tweede lid is, kan het bevoegd gezag niet volstaan met die constatering: de voorschriften moeten worden aangepast. De vergunninghouder krijgt daarbij de gewone waarborgen die bij een besluit horen.

In de praktijk

Voor de vergunninghouder: toets een wijzigings- of intrekkingsbesluit aan het oogmerk van de beoordelingsregels voor uw activiteit; valt de gebruikte grond daarbuiten, dan ontbreekt de basis.
Voor de omgeving: is uit een actualisering gebleken dat het beter kan, dan is dat een concrete grond om het bevoegd gezag om een wijzigingsbesluit te vragen.

Dit artikel kan niet los worden gelezen van artikel 5.39 Ow en artikel 5.40 Ow, en voor het tweede lid ook niet van artikel 5.38 Ow. Een verzoek van een instemmingsorgaan om toepassing loopt via artikel 5.41 Ow.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Met welk oogmerk mogen vergunningvoorschriften worden gewijzigd?

Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 2026-03-18 · ECLI:NL:RBZWB:2026:1672

Uit dit artikel leidt de rechter af dat de voorschriften van een omgevingsvergunning alleen mogen worden gewijzigd met hetzelfde oogmerk als dat waarmee de beoordelingsregels voor die activiteit zijn gesteld. Voor een Natura 2000-activiteit is dat oogmerk de natuurbescherming, en daarom mag het bestuur de voorschriften alleen wijzigen als zeker is dat de natuurlijke kenmerken van het gebied niet worden aangetast. Dit oordeel komt van de voorzieningenrechter van de rechtbank, die in deze zaak ook op het beroep heeft beslist.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst